داستان موفقیتکانون تجربه

پرابلم ، ذهن‌های خلاق در خدمت نوآوری باز – قسمت نخست

تعریف و حل مسئله در پلتفرم نوآوری باز پرابلم چگونه اتفاق می‌افتد؟

نوآوری باز بستری است برای حل مشکلات کسب و کارها که از طریق ایجاد دسترسی به منابع خارجی نوآوری توان حل مسئله را چندین برابر می‌کند. این مفهوم به خصوص در جوامع استارتاپی مورد توجه قرار است و مجموعه‌هایی به طور حرفه‌ای فعالیت‌ها خود را بر این موضوع متمرکز کرده‌اند. در اکوسیستم استارتاپی ایران هم شاهد ظهور این مجموعه‌ها هستیم و می‌توان از پرابلم به عنوان یکی از پیشگامان این حوزه نام برد. در ادامه با قسمت اول مصاحبه اکوموتیو با پژمان امین مدنی و آرش برجی خانی، بنیانگذاران پرابلم که هر دو دانش‌آموخته‌ی مهندسی صنایع در دانشگاه صنعتی امیرکبیر هستند، همراه باشید.

ایده پرابلم کی و چگونه مطرح شد؟

پژمان امین مدنی: حدود یک سال و چند ماه پیش بود که ایده‌ی پرابلم مطرح شد. اینکه بتوانیم یک پلتفرم نوآوری باز داشته باشیم و خیلی از مشکلاتی که وجود دارد – ولی این مشکلات مبهم، ساختار نایافته و غیر قابل اندازه‌گیری هستند – را تبدیل به مسائلی ساختارمند و قابل اندازه‌گیری کنیم، سپس با توان مهندسی خیلی بالایی که در کشور وجود دارد، آن‌ها را حل کنیم. اخیراً اینفوگرافیکی از تعداد مهندسین در کشورهای مختلف منتشر شده بود که ایران یکی از بالاترین‌ها رتبه‌ها را داشت؛ اما با وجود این توان مهندسی، می‌بینیم که خیلی از مسائل و مشکلات حل نمی‌شود. متوجه شدیم که گیر ما در این قضیه توان حل مسئله نیست، بلکه توان تعریف مسئله است.

قبل از پرابلم هم استارتاپی بودید؟

پژمان امین مدنی: استارتاپ بحث خیلی خاص و ویژه‌ای نیست که آدم‌ها مثلاً استارتاپی بشوند. بلکه استارتاپ یکسری امکاناتی برای کسانی که احساس می‌کنند، علاقه دارند که کاری انجام دهند یا تغییری ایجاد کنند فراهم می‌کند. لذا ما خیلی استارتاپی نشدیم بلکه مسئله‌ای داشتیم که می‌خواستیم آن را حل کنیم و دیدیم یکی از زمینه‌هایی که برای حل آن وجود دارد، فضای استارتاپی است. من ورودی 83 دانشگاه صنعتی امیرکبیر در رشته‌ی مهندسی صنایع بودم و از همان اول به درس‌ها رویکرد کاری و حل مسئله‌ای داشتم.

بعضی از دانشجوها هستند سال 3 و 4 که می‌رسند تازه به ذهنشان می‌رسد که کار چیست و چه نیازمندی‌هایی برای آن وجود دارد؟ من رویکردم این‌طوری نبود. سعی می‌کردم هم بحث علمی را تا حدودی پوشش دهم، هم اینکه ملاحظات کاری داشته باشم. دوران دبیرستان هم تقریباً همین‌طور بود یعنی هر سال کاری یا پروژه‌ای را انجام می‌دادیم که خروجی عملی داشت.

پرابلم یک پلت فرم نوآوری باز است که کسانی که مشکل دارند را به کسانی که می‌توانند این مشکل را برطرف نمایند متصل می‌کند؛ اما ما خدمات دیگری مثل مشاوره و طراحی مسئله را هم می‌توانیم انجام دهیم. آرش برجی خانی

کدام دبیرستان بودید و در آنجا چه پروژه‌هایی انجام دادید؟

پژمان امین مدنی: دبیرستان علامه حلی تهران بودم که در زمان ما یکی بود. سطح علمی کارهای من در دبیرستان خیلی بالاتر از سطح علمی کارهایم در دوران دانشگاه بود. ما سال اول دبیرستان یک سیستم پیش‌بینی بر اساس سری‌های فوریه برای پیش‌بینی تعداد و اوج لکه‌های خورشیدی ساختیم. یا سال سوم دبیرستان یک شبیه‌سازی ترافیک انجام دادیم که از جایزه‌ی first step در Nobel prize in physics دیپلم افتخار گرفتیم.

این مسیر در دانشگاه هم ادامه پیدا کرد؟

پژمان امین مدنی:  دانشگاه که آمدیم هم از لحاظ علمی سطحش پایین‌تر بود، هم از لحاظ کاری خیلی توجهی نداشتند؛ اما من خودم مباحثی مثل سیستم‌های مدیریت پروژه و تحلیل سیستم را بیشتر دنبال می‌کردم. نقطه عطفی هم که می‌توان به آن اشاره کرد این بود که مدتی در شرکتی به نام تترا فعالیت می‌کردم که تقریباً در آن سال‌ها اسم شتاب‌دهنده و کارآفرینی نداشت ولی خیلی نزدیک به این فضا فعالیت می‌کرد. آن‌جا در زمینه‌ی تحلیل سیستم کار می‌کردم و فعالیت‌هایم متوجه پروژه‌های مختلفی درباره‌ی بنیاد ملی نخبگان، فضای مجازی و کلاً فضای تحلیل سیستمی بود. ایده‌ی مسئله و پیشرفت علم هم در تمام این زمان مطرح بود و در ذهنم به آن می‌پرداختم. بعد از کارشناسی هم رشته‌ی فلسفه‌ی علم را در دانشگاه امیرکبیر پیگیری کردم.

شما هم کار را از دانشگاه شروع کردید؟

آرش برجی‌خانی: من خودم دغدغه‌ای که در دانشگاه داشتم همان کلیشه‌ی ارتباط با صنعت بود چرا که ظرفیت خیلی خوبی در دانشگاه وجود داشت. از یک طرف یک‌سری جوان پرانرژی که کلی خلاقیت و دانش فنی مهندسی دارند و از طرف دیگر شرکت‌هایی که به این دانش و خلاقیت نیاز دارند اما دو طرف هیچ‌گاه به هم متصل نمی‌شدند. در فرصت‌هایی که ایجاد می‌شد مثل تابستان‌ها در شرکت‌های مختلف فعالیت می‌کردم. سال گذشته در کلینیک صنعت و معدن دانشگاه بودیم که آنجا جنس کار تقریباً همین بود. شبکه‌ای از متخصصان داشتیم و اگر شرکت‌ها و واحدهای صنعتی مشکلی داشتند با ما مطرح می‌کردند و ما می‌گشتیم تا ببینیم چه کسی می‌تواند این مشکل را حل کند.

قبل از آن هم در یکی از تشکل‌های دانشگاه بحثی به نام کافه صنعت را راه انداختیم که افرادِ با تجربه‌ی صنعت به دانشگاه بیایند تا بچه‌ها کمی هم با فضای صنعت آشنا شوند و نیازهای آن را بشناسند. مهمان‌های خوبی دعوت می‌شدند و خروجی خوبی هم از آن اتفاق گرفتیم. ورود رسمی‌ام به فضای استارتاپی 9 ماه قبل از پرابلم بود و در حوزه‌ی فین تک کار می‌کردم. بعد از مدتی به یکسری چالش‌ها خوردیم که باعث شد کارمان متوقف شود. در همین فاصله هم پرابلم در حال شکل‌گیری بود و برای همکاری به من پیشنهاد دادند. اسفند ماه 95 به تیم اضافه شدم و فروردین ماه هم فعالیت‌های پرابلم آغاز شد.

استارتاپ پرابلم

پرابلم قرار است چه مسئله‌ای را حل کند؟

پژمان امین مدنی: یکسری مشکلات وجود دارد که خیلی جاها درد آن را احساس می‌کنند اما نمی‌دانند بیماری این درد چیست؛ یعنی نمی‌توانند مشکلاتشان را به صورت ساختاریافته بررسی و ارزیابی کنند و تبدیل به یک یا تعدادی مسئله کنند. ما این کار را برای شرکت‌های مختلف انجام می‌دهیم و آن را تبدیل به مسئله می‌کنیم. آن مسئله را با استفاده از توان مهندسی بالایی که در کشور وجود دارد از طریق نوآوری باز حل می‌کنیم. مثلاً مسابقه‌ای برگزار می‌کنیم و در آن افراد را درگیر می‌کنیم که خروجی آن راه‌حل مسئله باشد.

نوآوری باز چه ویژگی‌هایی دارد؟

آرش برجی خانی: نوآوری باز یعنی اینکه خلاقیت و نوآوری را محدود به مرزهای یک سازمان یا شرکت نکنید. در روال‌های گذشته‌ای که قبل از سال 2000 وجود داشته است به این نحو بوده که شرکت‌ها یک بخش R & D دارند که تمام نوآوری و خلاقیت سازمان به آنجا محدود می‌شده است. نوآوری باز می‌گوید که شما مرزهای شرکت و سازمان را باز کنید و اجازه دهید خلاقیت از خارج مرزهای سازمان هم بتواند وارد شود تا در واقع بتوانید از ظرفیت خیلی بیشتری استفاده کنید. نمونه‌های آن را هم بخواهم مثال بزنم مثلاً سامسونگ 25 درصد از بودجه‌ی تحقیق و توسعه‌ی خود را برای نوآوری باز تخصیص داده است.

مسابقات خیلی جدی‌ای هم در این زمینه، مثل LED های خمیده یا باتری‌هایی با ویژگی‌های خاص برگزار می‌کند. آورده‌ی دیگر نوآوری باز شناخت مشتریان است مثلاً نوکیا مسابقات طراحی گوشی برگزار می‌کند چرا که می‌خواهد علاوه بر جذب ایده‌های جدید، ببیند مخاطبانش چه چیزی را می‌پسندند.

با این تعریف از نوآوری باز، پرابلم را چگونه تعریف می‌کنید؟

آرش برجی خانی: پرابلم یک پلت فرم نوآوری باز است که کسانی که مشکل دارند را به کسانی که می‌توانند این مشکل را برطرف نمایند متصل می‌کند؛ اما ما خدمات دیگری مثل مشاوره و طراحی مسئله را هم می‌توانیم انجام دهیم.

پرابلم نمونه خارجی هم دارد؟

پژمان امین مدنی: نمونه‌ی خیلی معروف آن که شاید قدیمی‌ترین هم باشد xprize است که مسابقه‌ای که برای اولین سفر فضایی خصوصی ترتیب داده شد و خانم انوشه انصاری این سفر را انجام داد توسط همین پلت فرم xprize انجام شد. بعد از آن هم چندین مسابقه‌ی چند ده میلیون دلاری ترتیب دادند و در حال حاضر هم برای سفر به مریخ مسابقه دارد. نزدیک به کار فعلی‌مان هم ninesigma و innocentive را می‌توان نام برد. نمونه‌ی مشهور دیگر، kaggle هست که در زمینه‌ی ماشین لرنینگ فعالیت می‌کند.

آیا پرابلم یک شتابدهنده هم خواهد بود؟

برجی خانی: بله این مد نظر چند تا از شتاب‌دهنده‌هایی که با آن‌ها کار می‌کنیم هم هست. چون از دل برخی مسابقات ما تیم یا آدم‌هایی بیرون می‌آید که نیاز به برخی خدمات شتابدهی دارند. مثلاً یکی از مسابقاتی که ما داریم و به زودی استارت می‌خورد قرار است خدمات منتورینگ در آن ارائه شود و بحث تیم سازی هم دنبال خواهد شد. جوایز ما به گونه ایست که سعی می‌کنیم خروجی مسابقه تبدیل به کسب و کار شود. مثلاً جایزه‌ی ربات شیشه شوی ما 200 میلیون خرید خدمات است چراکه می‌خواهیم تیمی که برنده می‌شود بتواند کسب و کار شود و حداقل بازاری را داشته باشد تا بتواند کارش را توسعه دهد. مثال دیگر اینکه انتهای این مسابقه‌ای که عرض کردم قرار است سرمایه‌گذاری انجام شود تا بدین صورت خروجی مسابقه بتواند شکل کسب و کار به خودش بگیرد.

اولین اقدامی که در پرابلم انجام دادید چه بود؟

اولین اقدام طبیعتاً مطالعه‌ی زمینه‌ی موضوع مثل اینکه در دنیا یا ایران چه کارهایی انجام شده است و جمع‌آوری پایگاه مسائلی که وجود دارد، بود. بعد از آن با شرکت‌هایی شروع به مذاکره کردیم که دو مورد از مذاکرات زودتر به نتیجه رسید. یکی مسابقه‌ی پیش‌بینی سهام به روش ماشین لرنینگ بود که برای یک کارگزاری آن را پیاده کردیم و دیگری هم طراحی داشبوردهای تحلیلی بازی‌های ویدئویی بود. این دو مسابقه طراحی شد، تیم داوری آن شکل گرفت، معیارها و پارامترهای آن تعریف شد و در آخر وارد فاز اجرا شدند.

برای فاز اجرایی‌ چه ساختاری دارید؟

برجی خانی: مسابقات ما حداقل دو مرحله است. در مرحله‌ی اول تمام کسانی که می‌توانند مسئله را حل کنند می‌آیند و به صورت کلی راه‌حل خودشان را ارائه می‌دهند. بعد از این مرحله تیم داوری‌ که تعدادی از آن‌ها همان تیم مطرح کننده‌ی مسئله و تعداد دیگر داورانی خارج از سازمان خواهند بود تشکیل می‌شود و ایده‌ها داوری می‌شوند. بعد از آن تیم‌ها سعی می‌کنند با جزئیات بیشتری ایده‌های خود را مطرح کنند و دوباره داوری می‌شوند تا بهترین ایده انتخاب شود.

خروجی مسابقات صرفاً یک ایده است یا محصول هم می‌تواند باشد؟

پژمان امین مدنی: در مسابقات مختلف این موضوع متفاوت است. در بعضی مسابقات باید حتماً به محصول برسند و محصول حتماً باید کار هم بکند، مثل ربات شیشه شوی که باید محصولش عملیاتی باشد و کیفیت کار کردنش هم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد ولی ممکن است در مسابقه‌ی دیگری صرفاً طراحی از شرکت‌کنندگان خواسته شود. با توجه به مسئله‌ای که مطرح می‌شود و نیاز صاحب مسئله، این موضوع متفاوت است.

حمایتی که انجام می‌دهید فقط شامل تیم برنده می‌شود یا سایر تیم‌ها را هم پوشش می‌دهید؟

پژمان امین مدنی: ما در پرابلم به حمایت اعتقادی نداریم. به نظرم حمایت کلمه‌ی اشتباهی است که وارد ادبیات ما شده است. کاری که ما انجام دادیم این بوده است که سعی کردیم سودمان را مشترک تعریف کنیم یعنی اگر تیم برنده موفق باشد برای ما هم آورده‌ای داشته باشد یعنی اگر بتوانیم جذب سرمایه برای آن‌ها داشته باشیم ما هم منتفع می‌شویم. تعداد برندگان مسابقه در مسابقات مختلف متفاوت است. ممکن است در یک مسابقه یک تیم برنده شده و در مسابقه‌ی دیگر سه برنده داشتیم.

قسمت دوم این مصاحبه را می‌توانید اینجا مطالعه کنید.

دانلود PDF مصاحبه

برچسب ها
نمایش بیشتر

میثم صفری

مسئول بانک اطلاعاتی اکوموتیو، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی امیرکبیر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن