ایده های استارتاپیکارآفرینی اجتماعی در جهان

22 ایده عالی برای کسب و کارهای اجتماعی

میل به حل یک نیاز اجتماعی، محرک کارآفرینان اجتماعی

اگر در جستجوی ایده های تشکیلات اجتماعی هستید بدون شک دیدن نمونه هایی از تشکیلات اجتماعی در واقعیت، یکی از بهترین راه هایی است که می تواند برای تحقق آنچه در ذهن دارید، الهام بخش باشد. ایده های تشکیلات اجتماعی، برخلاف ایده های متداول کسب و کار، معمولاً از میل به حل یک نیاز اجتماعی نشأت می گیرند؛ مثل آغاز به کار بسیاری از سازمان های غیرانتفاعی و خیریه‌.

ایده‌های کسب و کار سنتی هم می‌توانند از شناسایی یک نیاز اجتماعی نشأت بگیرند. اما، تفاوت میان ایده تشکیلات اجتماعی و ایده کسب و کار سنتی، در انگیزه کارآفرین است. انگیزه اصلی کارآفرین سنتی، بیشتر اوقات میل به پول درآوردن است؛ اما کارآفرین اجتماعی بیشتر از میل به حل یک مسئله اجتماعی انگیزه می‌گیرد و فقط استفاده از کسب و کار را به‌عنوان سازوکاری برای حل این مسائل به کار می‌برد.

به‌علت انگیزه‌های متفاوتی که دو نوع کارآفرین را برمی‌انگیزد، باید این را در نظر بگیریم که کسب و کار آنها کمی متفاوت عمل خواهد کرد. در دنیای کسب و کار اغلب می‌شنویم که باید بر هدف نهایی فعالیت‌های تجاری متمرکز شد تا به افزایش سود مالی منجر شوند. درحالی که کسب و کار اجتماعی بر هدف نهایی دو گانه یا سه‌گانه‌ای تأکید دارد که به سودآوری اجتماعی، محیط زیستی «و» اقتصادی می‌انجامد.

پس تشکیلات اجتماعی چگونه در نهایت به سودآفرینی دوگانه و سه‌گانه می‌رسند؟

در ادامه با برخی از رایج‌ترین چارچوب‌هایی آشنا خواهیم شد که شاهد به کارگیریشان در تشکیلات اجتماعی موفق هستیم:

1. جبران متقابل: گروهی از مشتریان بابت خدمات پول می‌دهند. سود حاصل از این گروه به‌عنوان یارانه ارائه خدمت به اشخاص دیگر، یعنی گروه محروم به کار می‌رود.

2. حق‌الزحمه خدمت: افراد ذی‌نفع مستقیماً بابت کالاها یا خدمات تأمین‌شده از جانب تشکیلات اجتماعی پول می‌دهند.

3. استخدام و مهارت‌آموزی: هدف اصلی تأمین هزینه‌های زندگی، مهارت‌افزایی، و تربیت شغلی افراد ذی‌نفع است.

4. واسطه‌گری بازار: تشکیلات اجتماعی به‌عنوان یک واسطه یا توزیع‌کننده عمل می‌کند تا بازار را توسعه دهد. ذینفعان، تأمین‌کنندگان محصول ویا خدمتی هستند که در بازار بین‌المللی توزیع می‌شود.

5. رابط بازار: تشکیلات اجتماعی، روابط تجاری میان افراد ذی‌نفع و بازارهای جدید را تسهیل می‌کند.

6. حمایت مستقل: تشکیلات اجتماعی، محصول یا خدمتی را به بازار بیرونی تحویل می‌دهد که از منافع و تأثیر اجتماعی ایجاد شده جداست. از کمک‌های مالی جهت حمایت از برنامه‌های اجتماعی برای ذی‌نفعان استفاده می‌شود.

7. شرکت تعاونی: یک کسب و کار انتفاعی یا غیرانتفاعی، تحت مالکیت اعضایش است که خودشان هم از خدمات شرکت استفاده می‌کنند و تقریباً هر نوع کالا یا خدماتی را تأمین می‌کند.

حالا بیایید در ادامه با هم به فهرستی از 22 نمونه از تشکیلات اجتماعی فوق‌العاده نگاهی بیاندازیم!

سوپرمارکت اجتماعی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت.

نمونه: Community Shop

سوپرمارکت اجتماعی

یک فروشگاه مواد غذایی بسازید که به اقشار کم‌درآمد مواد غذایی را با تخفیف می‌فروشد. مواد خوراکی تخفیف‌دار از طرف تأمین‌کنندگان مواد غذایی و سوپرمارکت‌هایی که خودشات به دلایل مختلف مثل نزدیک شدن تاریخ‌های انقضا و برچسب‌ اشتباه محصول نمی‌توانند محصولشان را بفروشند، اهدا (یا بسیار ارزان خریداری) می‌شوند.

استفاده از کتب درسی برای تغییر اجتماعی

مدل کسب و کار: جبران متقابل و حمایت مستقل.

نمونه: Textbooks for Change

استفاده از کتب درسی برای تغییر اجتماعی

با گروه‌های دانشجویی شریک شده و کتب درسی استفاده‌شده را در پایان هر ترم جمع‌آوری کنید. برخی از این کتاب‌ها دوباره به دانشجویان در دانشگاه منبع جمع‌آوریشان فروخته می‌شوند؛ برخی از آنها به دانشجویان نیازمند در دانشگاه‌های محروم در کشورهای در حال توسعه اهدا می‌‌گردند. سود حاصله بین گروه‌های دانشجویی و هزینه‌های اداره برنامه تقسیم شده و کمک‌های مالی باقیمانده برای حمایت از برنامه‌های اجتماعی در جوامع درحال توسعه مصرف می‌شوند.

بازار برخط آگاه از نظر اجتماعی

مدل کسب و کار: رابط بازار.

نمونه: ArtZoco و eBatuta

بازار برخط آگاه از نظر اجتماعی

با ایجاد یک پلتفرم تسهیل‌گر، به صنعت‌گران محروم کمک کنید محصولشان را به جهان بفروشند. صنعت‌گران می‌توانند یا خودشان مستقیماً فروشگاه برخطشان را مدیریت کنند، یا این پلت‌فرم می‌تواند صرفاً در نقش سرویس فهرست‌برداری ظاهر شود که میان صنعتگران و خریداران ارتباط رو در رو برقرار می‌کند. منبع درآمد، یا با گرفتن مستقیم هزینه‌های فهرست‌برداری از صنعتگر به شکل حق دلالی روی فروش کالاها، یا با گرفتن هزینه پریمیوم (قیمت بالاتر بابت کیفیت بالاتر) از خریدار تأمین می‌شود. سود حاصله را می‌توان برای تأمین بودجه خدمات اجتماعی استفاده کرد که مستقیماً بر جوامع صنعتگر تأثیر می‌گذارند.

آب پایدار

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت.

نمونه: Water Health International

آب پایدار

با استفاده از مصالح پیش‌ساخته، ایستگاه‌های کوچک تصفیه آب را در جوامع کشورهای درحال‌توسعه برپا کنید. بودجه اولیه‌ برای ساخت آنها را می‌توان با شیوه‌های خیریه سنتی، یا از طریق تأمین مالی سهام فراهم کرد؛ جوامع پیش‌گفته می‌توانند مالک جزئی (یا درصورت استفاده از مدل کسب و کار تعاونی، مالک کلی) باشند. هزینه‌های جاری برای حفظ و تجهیز ایستگاه آب، از فروش آب تصفیه‌شده به افراد ذی‌نفع حاصل می‌شود، اما در سطحی نزدیک به سر به سر، یعنی تقریباً هیچ هزینه‌ای برای افراد یادشده ندارد.

اعطای وام خرد

مدل کسب و کار: رابط بازار.

نمونه: Kiva

اعطای وام خرد

برای افراد و سازمان‌ها پلت‌فرمی بسازید تا پول را مستقیماً به کارآفرین‌هایی وام بدهند که جز این راهی برای تأمین بودجه خود ندارند، مثل آنهایی که در جهان درحال توسعه زندگی می‌کنند. بابت تأمین هزینه‌های عملیاتی، حق‌الزحمه کمی بگیرید.

سرمایه گذاری جمعی اجتماعی

مدل کسب و کار: رابط بازار.

مثال: Start Some Good

سرمایه گذاری جمعی اجتماعی

پلت‌فرمی برای کارآفرینان اجتماعی بسازید تا گروه‌های سرمایه گذار را پیدا کنند. شبیه پلت‌فرم خرده وام‌دهی، اما وام‌دهندگان در ازای اهدای پولی اندک به پروژه فعلی کارآفرین اجتماعی، قول چیزی در آینده را می‌گیرند. باز هم به‌منظور تأمین هزینه‌های عملیاتی پلت‌فرم، حق‌الزحمه کمی بگیرید.

آشپزی به یک دلیل اجتماعی

مدل کسب و کار: استخدام و مهارت‌آموزی.

نمونه: Edgar and Joe’s

آشپزی به یک دلیل اجتماعی

یک نانوایی یا رستوران یا هر تشکیلات تهیه غذای دیگری راه بیاندازید که بر مهارت‌آموزی شغلیِ گروه‌های کم‌درآمد تمرکز دارد، مثل جوانانِ درمعرض خطر یا افرادی که در گذشته به مواد مخدر اعتیاد داشته‌اند. سود حاصل از فروش غذا و نوشیدنی، به دستمزد، آموزش و برنامه‌های بهسازی اجتماعی برای کارمندان ذی‌نفع، اختصاص می‌یابد.

اجاق‌های چوبی کارآمد برای جهان در حال توسعه

مدل کسب و کار: جبران متقابل.

نمونه: Bio Lite

اجاق‌های چوبی کارآمد برای جهان در حال توسعه

میلیون‌ها زن در کشورهای درحال توسعه از بیماری‌های قلبی-ریوی به‌خاطر استنشاق هر روزه‌ی دود چوب، رنج می‌برند. برای حل این مسئله، اجاق کارآمدتری بسازید. اجاق‌ها را به نرخ بازار یا بالاتر از آن به افرادی که توانایی خریدش را دارند بفروشید و از درآمد حاصله به عنوان بخشی از کمک‌هزینه فروش اجاق به افرادی استفاده کنید که از پس خرید این کالا برنمی‌آیند.

محصول اطلاعاتی نوآور

مدل کسب و کار: جبران متقابل.

نمونه: Information Blanket

محصول اطلاعاتی نوآور

یک پتوی نوزاد حاوی اطلاعاتی درمورد نحوه نگهداری از یک نوزاد بسازید، مثل زمان واکسیناسیون، میزان رشدی که نوزاد باید در سن خاصی داشته باشد و اینکه باید چند وقت یک بار به او شیر داد. مناطقی که در آنها آموزش کودک‌یاری کمیاب است، همان جاهایی هستند که درآمد آنها پایین‌تر است. ازاین‌رو، می‌توان این پتوها را به رایگان به مادران تازه‌کار در نواحی کم‌درآمد اهدا کرد، درعین‌حال می‌توان آنها را در مناطق ثروتمندتر، به مادران جدید فروخت. عایدی حاصل از فروش، صرف تأمین هزینه تولید پتوها و آموزش مادران تازه‌کار در مناطق فقیر خواهد شد.

تولید میکرو پاور

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت.

نمونه‌: Husk Power

تولید میکرو پاور

راهکارهای میکروالکتریک را برای کاربردهای راه دور در جهان درحال توسعه فراهم کنید. به دو راه می‌توانید این کار را انجام دهید: ساخت یک سیستم برق مستقل، از باتری‌های استفاده‌شده‌ی قابل شارژ مجدد جهت تأمین برق کلاس‌ها. یا، تولید یک نیروگاه کوچک که از زیست‌توده‌ی انسانی، حیوانی، و گیاهی یک روستای خارج از شبکه، استفاده می‌کند. ساخت و اجرای این نوع سیستم‌ها بسیار ارزان بوده و می‌توان هزینه آن را براساس حق‌الزحمه به ازای مصرف تأمین کرد. این ایده را می‌توان به خوبی به‌عنوان تعاونی هم تعریف کرد.

مصرف کننده های الکترونیکی آگاه از مسائل اجتماعی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت و واسطه‌گری بازار.

نمونه: Fair Phone

الکترونیک‌ مصرف‌کننده آگاه اجتماعی

نوع جدیدی از دستگاه برق مصرفی بسازید؛ دستگاهی که با مواد عاری از جنگساخته شود، دستمزد منصفانه‌ای به کارگران سازنده‌اش پرداخت شود، به قیمت منصفانه و شفافی به مصرف‌کننده نهایی عرضه شود و درگیر اقدامات غیرمنصفانه مصرف‌کننده نشود (مثل گوشی‌های هوشمند قفل‌شدنی، یا ایجاد رابط‌های کاربری نرم‌افزاری و یا سخت‌افزاری اختصاصی).

کتب درسی با موضوع اجتماعی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت و حمایت مستقل.

نمونه: Chef’s Collaborative Network

کتب درسی با موضوع اجتماعی

کتاب یا نشریه آموزشی دیگری تولید کنید، که فایده آن واضح بوده و قابل فروش باشد. یادگیری درمورد موضوع کتاب آموزش اجتماعی باید به درد خواننده بخورد، مثلاً یک کتاب آشپزی که بر دستور پخت‌هایی تأکید دارد که فرهنگ غذای پایدار را ترویج می‌کند. عایدی حاصل از فروش این کتاب به حمایت از طرح‌های آموزشی پیرامون همین موضوع و گروهی اختصاص می‌یابد که بیشترین تأثیر و سود را خواهند داشت. در مورد اقدامات تأمین غذای پایدار، گروه آموزش هدف، سرآشپزها خواهند بود.

فناوری فوق مدرن برای جذب توسعه اقتصادی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت.

نمونه: O-Net

فناوری فوق مدرن برای جذب توسعه اقتصادی

یک اجتماع کوچک معمولاً چیز زیادی برای ارائه به یک کسب و کار ندارد، مگر اینکه شما آن را به مکانی تبدیل کنید که بهترین خدمات کسب و کار در یک ناحیه را فراهم می‌سازد. مثلاً می‌شود یک سرویس اینترنتی ایجاد کرد که تحت مالکیت جامعه مذکور بوده و دسترسی به اینترنت با ده برابر پهنای باند را به همان قیمتی فراهم سازد که دیگران در جامعه دیگری پرداخت می‌کنند. کمک‌هزینه این کار را می‌توان از طریق همان اجتماع تأمین کرد، اما درعوض کسب و کارهای فن‌آور سطح بالا جذب این جامعه شده و در آن منطقه مستقر خواهند شد. آنها اقتصاد محلی را تأمین نموده و همگان از وجودشان سود خواهند برد.

محصولات آرایشی برای حمایت از یک مأموریت اجتماعی

مدل کسب و کار: حمایت مستقل.

نمونه: Bottle 4 Bottle

محصولات آرایشی برای حمایت از یک مأموریت اجتماعی

با برندهای آرایشی بزرگ شریک شوید تا در مقام یک خرده‌فروش اینترنتی محصولاتشان را بفروشید. آنها را متقاعد کنید تا محصولات خود را به نرخ عمده‌فروشی مناسبی در اختیارتان بگذارند و سود حاصله را به خرید شیر خشک و شیشه شیر نوزاد، برای توزیع در کشورهای درحال توسعه اختصاص دهید.

یک کارخانه مجازی از متخصصین کامپیوتر

مدل کسب و کار: استخدام و مهارت‌آموزی.

نمونه: Cloud Factory

یک کارخانه مجازی برای کارمندان رایانه

یک گروه اینترنتی متشکل از کارمندان رایانه‌ای تشکیل دهید که از بین جوامع کم‌درآمد به خدمت گرفته شده‌‌اند. هریک از آنها را برای انجام درست یک کار رایانه‌ای آموزش دهید (مثلاً نوشتن توابع به یک زبان برنامه‌نویسی به‌خصوص، ترجمه کد برای یک API خاص و رایج، و غیره). دو جین از آنها را به‌منظور تولید محصولی مثل یک وب‌سایت کنار هم بگذارید که در حالت عادی به 1 یا 2 نفر نیاز دارد. ازآنجا که هر کس کار تخصصی بسیار کوچکی را انجام می‌دهد، تیم بزرگتر یک خط مونتاز مجازی را تشکیل داده و پروژه را سریع‌تر، ارزان‌تر، و با استاندارد کیفی بالاتری نسبت به شیوه سنتی استخدام محلی یا برون‌سپاری به یک کارمند همه‌چیزدان، به اتمام خواهد رساند. کارمندان خط مونتاژ مجازی از شغلی با دستمزد بالاتر نسبت به آنچه معمولاً با انجام کارهای پست دریافت می‌کنند، بهره‌مند خواهند شد.

بازار محصولات اجتماعی

مدل کسب و کار: واسطه‌گری بازار.

نمونه: Do Good By Us و Ten Thousand Villages

بازار برخط برای کالای اجتماعی

محصولات آگاهی‌بخش اجتماعی و اخلاقی را در محیط مجازی یا حقیقی به فروش برسانید. با خرید این محصولات از تولیدکنندگان، کالای اجتماعی زنجیره تدارکات را به سمت افراد ذی‌نفع سوق می‌دهد و مصرف‌کنندگان می‌توانند مجموعه‌ای از محصولات دلخواه خود را در قالب یک فروشگاه راحت و مناسب پیدا کنند.

تجهیزات ورزشی برای توسعه اجتماعی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت و جبران متقابل.

نمونه: Rubber Banditz

تجهیزات ورزشی برای توسعه اجتماعی

یک قطعه از تجهیزات ورزشی را بفروشید که قابل تهیه و نحوه استفاده از آن ساده باشد. این کالا را به عنوان جایگزینی برای کل تجهیزات یک باشگاه ورزشی برای آنهایی تبلیغ کنید که از پس هزینه‌های باشگاه برنمی‌آیند. از سود حاصله و محصول برای تأمین کمک هزینه برنامه‌های توسعه‌ای استفاده کنید که زندگی سالم را رواج می‌دهند، بدین‌ترتیب زندگی سالم در دو گروه محروم ارتقا پیدا می‌کند: مشتریان مستقیم و افراد نیازمند.

شرکت سفر آموزشی

مدل کسب و کار: حق‌الزحمه خدمت.

نمونه‌ها: Think Impact و Evoluzion

شرکت سفر آموزشی

شرکتی راه بیاندازید که مسافران باتجربه را گرد هم آورده و یک تجربه یادگیری میان-فرهنگی و تأثیر مثبت اجتماعی در جامعه محلی ایجاد می‌کند. سود حاصله در جوامعی که آنها بر آن تأثیر می‌گذارند، به جریان می‌افتد.

غذا برای نوع‌دوستی

مدل کسب و کار: حمایت مستقل.

نمونه‌ها: Newman’s own و Late

غذا برای نوع‌دوستی

یک شرکت مواد غذایی تأسیس کنید که محصولات مورد نیاز یا دلخواه را تأمین کرده و از منافع آن برای حمایت از اقدامات بشر‌دوستانه استفاده می‌کند. این شرکت به‌راحتی مقیاس‌پذیر بوده و می‌تواند تنها بر یک خط محصول متمرکز شود، یا اینکه به‌سادگی توسعه یافته و علاوه بر تولید چند محصول غذایی، از خیریه‌های مختلف حمایت کند.

محصولات اجتماعی و استخدام محرومین

مدل کسب و کار: استخدام و مهارت‌آموزی، حق‌الزحمه خدمت.

نمونه: Livelyhoods

محصولات اجتماعی و استخدام محرومین

یک یا چند محصول خوب اجتماعی تهیه کنید (خوراک‌پزهای پاکیزه، راهکارهای تأمین برقی که در جوامع درحال‌توسعه قابل تهیه باشند)، و گروه کم‌درآمدی را برای فروش این محصولات به جامعه خودشان در ازای حق دلالی، به خدمت بگیرید. این یک شیوه دو منظوره توزیع و بازاریابی و راهی برای استخدام اقشار کم‌درآمد است.

آب برای همه

مدل کسب و کار: جبران متقابل.

نمونه: Soma Water

آب برای همه

راهکاری برای فیلتر کردن آب خانگی که به جهان اول می‌فروشید ارائه دهید و از عواید حاصل از فروشش جهت فراهم ساختن همان راهکار (یا شبیه آن) برای جهان در حال توسعه استفاده کنید. چه‌ بهتر که در تولید این محصول از مواد و فرآیندهای سازگار با محیط زیست بهره بگیرید.

خرده پرداخت برای بشردوستی آسان

مدل کسب و کار: جبران متقابل یا حمایت مستقل.

نمونه: B1G1

خرده پرداخت برای بشردوستی آسان

با کسب و کارها شریک شده و آنها را تشویق کنید به ازای هر معامله‌ای که در آن ورود می‌کنند، کمی از پول/محصول خود را به یک حرکت اجتماعی اختصاص دهند. مثلاً، با یک نانوا ارتباط برقرار کرده و از او بخواهید به ازای هر قرص نانی که می‌فروشد، یک مشت آرد (یا معادل پولی آن را) به یک سازمان کمک به تأمین غذا در جهان در حال توسعه اهدا کند.

به این مطلب چه امتیازی می دهید ؟
[Total: 2 Average: 5]

محمدرضا ذاکری

دانشجوی ارشد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، دبیر بخش ویژه نامه اجتماعی اکوموتیو

یک نظر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن