در روزهایی که کسبوکارهای اینترنتی در پی بحرانهای ناشی از جنگ و اختلالهای گسترده اینترنت، با چالشهای بیسابقهای مواجه شدند، «راستچین» نهتنها در تلاش برای حفظ زیرساختهای فنی خود باقی ماند، بلکه مسیر تازهای برای حمایت از سایر بازیگران این صنعت گشود.
در گفتوگویی با کامران یزدانینیا، مدیرعامل راستچین، درباره واکنش این مجموعه به بحران، شیوههای حفظ تیم، بازنگری در مدل کسبوکار و راهاندازی طرح خدمات اضطراری صحبت کردیم.
اولویت ما پایداری سرویسها بود
یزدانینیا در ابتدای گفتوگو با اشاره به مواجهه سریع و هدفمند تیم راستچین با بحران گفت:
«اولین و مهمترین تصمیم ما بعد از شروع جنگ، این بود که دقیق بررسی کنیم چه آسیبهایی از نظر زیرساختی و کسبوکاری به ما وارد شده. پایداری سرویسها برای ما اولویت اول بود چون ما چند هزار فروشنده فعال داریم که معیشتشان وابسته به سرویس ماست.»
وی تأکید کرد: وابستگی بالای این سرویس به سرورهای داخلی و خارجی، نیاز به واکنش سریع و تصمیمگیری دقیق را دوچندان کرده بود.
ایجاد اعتماد در تیم؛ شفافیت، تعهد و تقسیم وظایف
یزدانینیا درباره نحوه حفظ تیم در روزهای ابتدایی بحران توضیح داد:
«روز سوم یا چهارم، وقتی هنوز ابعاد بحران مشخص نبود، جلسهای با تمام اعضای تیم برگزار کردیم. با شفافیت کامل درباره چالشها، تهدیدهای احتمالی آینده و راهکارهایی که در نظر داریم، صحبت کردیم.»
مدبرعامل راست چین افزود:
«بچهها نگران شغلشان بودند، نگران آیندهشان. ما با صراحت اعلام کردیم که حتی اگر این وضعیت طولانی شود، تیم حفظ میشود و با ساختاری بهینهتر ادامه میدهیم. همین مسئله باعث شد امید و تمرکز تیم بالا بماند.»
بازنگری در مدل کسبوکار با تفکر از “صفر تا سه”
در پاسخ به این سؤال که آیا مدل کسبوکار راستچین تغییر کرد یا نه، یزدانی نیا به یک بازنگری اساسی اشاره کرد:
«در روزهایی که بهخاطر جو روانی، بخش زیادی از نیروهایمان عملاً بیکار بودند، با مدل تفکر از صفر تا سه، همهچیز را بازبینی کردیم. دیدیم که چه پتانسیلهایی داریم و چطور میتوانیم به صنعت کمک کنیم.»
نتیجه این بازنگری، شکلگیری طرح «خدمات اضطراری راستچین سرویس» بود؛ سرویسی کاملاً رایگان و داوطلبانه برای کمک به کسبوکارهای اینترنتی آسیبدیده.
«بزرگترین مشکل آن روزها برای کسبوکارهای آنلاین، دسترسپذیری سایتها از داخل ایران بود. ما با کمک نیروهای خودمان و سلرها، ارزیابی، بکاپگیری، مهاجرت به زیرساخت داخلی و رفع باگهای اضطراری را برایشان انجام دادیم.»
نقش امید و پیشبینیپذیری در تابآوری تیم
یزدانینیا یکی از مهمترین عوامل در تابآوری تیم را ایجاد امید مبتنی بر پیشبینی و برنامهریزی دانست و توضیح داد:
«وقتی اعضای تیم میبینند که سازمان فقط در لحظه واکنش نمیدهد، بلکه سناریوهای مختلف را پیشبینی کرده و برای هرکدام راهحل دارد، احساس امنیت و ارزشمندی میکنند. در غیر این صورت، تیم خیلی زود فرسوده میشود.»
بحران جنگ و سقوط هرم نیازها
مدیرعامل راستچین معتقد است در بحران جنگ، اولویتهای انسانی دچار دگرگونی شدند:
«ما دیدیم که افراد از سطوح بالای هرم مازلو سقوط کردند به نیازهای اولیه؛ یعنی بقا. و شغل، درآمد، و احیای کسبوکار، تبدیل به نیاز حیاتی شد. ما هم سعی کردیم در حد توانمان، به این نیاز پاسخ دهیم.»
قطع اینترنت؛ فقط یک چالش فنی نبود
یزدانینیا با تاکید بر اثرات چندوجهی قطع اینترنت بیان کرد:
«تمام زیرساخت ما وابسته به اینترنت است. از روز اول درگیر تطبیق زیرساختها با تغییرات شبکه بودیم. ولی چالش اصلی از نظر من فنی نبود، بلکه روانی بود. کاربران وقتی نمیتونن آیندهای قابل پیشبینی ببینن، ناامید میشن و سرمایهگذاری متوقف میشه.»
او ادامه داد:
«قطع اینترنت باعث کاهش امید میشود، و بدون امید، توسعه رخ نمیدهد. در حالی که رسالت نظامهای اقتصادی و سیاسی، ایجاد بستر پایدار برای توسعه مستقل از خودشان است.»
بدون سرمایهگذار، اما با تکیه بر صنعت
در پاسخ به اینکه چگونه اعتماد مشتریان و سرمایهگذاران حفظ شد، یزدانینیا با اشاره به ساختار خاص راستچین گفت:
«ما اصلاً سرمایهگذار نداریم. این مسیر طی ۱۳ سال توسط مؤسسین پیش رفته. اما برای حفظ اعتماد مشتریان، با تمام توان در کنار صنعت ایستادیم. طرح خدمات اضطراری راستچین سرویس دقیقاً با همین هدف شکل گرفت.»
درسی که بحران داد: پیشبینیناپذیری، یک واقعیت است
یزدانینیا از مهمترین درس این بحران چنین اظهار کرد:
«این بحران به ما یاد داد که شرایط ایران ناپایدار است و باید گزینههایی خارج از ایران داشته باشیم. بسیاری از کسبوکارها هم به این نتیجه رسیدند و بهدنبال راهکارهایی برای تداوم در شرایط اضطراری هستند.»
صندوق مدیریت بحران؛ تلاشی برای آیندهای ایمنتر
در پایان، مدیرعامل راستچین به ابتکار انجمن تجارت الکترونیک تهران اشاره کرد:
«با مشارکت شرکتهایی مثل دیجیکالا، اسنپ، تپسی و سایر ذینفعان، تصمیم گرفتیم صندوقی برای مدیریت بحران راهاندازی کنیم. هدفش اینه که در شرایط سخت آینده، حمایت مشخصی از فریلنسرها و کسبوکارها وجود داشته باشه.»
