در گامی تأثیرگذار بهسوی تحول دیجیتال در حکمرانی قضایی، قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران با تصویب آییننامهای رسمی، مسیر ورود فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی به فرآیندهای دادرسی را هموار کرد.
به گزارش اکوموتیو، با امضای حجتالاسلام والمسلمین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، آییننامه اجرایی نحوه بهرهگیری از فناوریهای نوین در نظام قضایی کشور، بهصورت رسمی تصویب و ابلاغ شد. این اقدام، نه صرفاً یک اصلاح ساختاری بلکه یک نقطهعطف عملیاتی در راستای نوسازی فرآیندهای حقوقی و دادرسی از طریق ابزارهای فناورانه محسوب میشود.
مطابق با بند «الف» ماده ۱۱۳ برنامه هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران، قوه قضاییه مکلف شده است تا با بهرهگیری از فناوریهای نوین بهویژه هوش مصنوعی، در جهت تسریع، تسهیل و ارتقای کیفیت رسیدگی به دعاوی گام بردارد. آییننامه جدید، چارچوب تحقق این مأموریت را با رویکردی مسئولانه و آیندهنگر تعیین میکند.
در ساختار این آییننامه ۱۵ مادهای، ضمن تبیین روشهای پیادهسازی فناوری، مسئولیت قضات در بهرهگیری از ظرفیتهای دیجیتال بهصورت مشخص تعریف شده است. این رویکرد، قاضی را نهتنها بهعنوان یک ناظر حقوقی، بلکه بهمثابه کاربر فعال هوش مصنوعی در فرآیند قضاوت مطرح میکند.
نظارت بر حسن اجرای این سند راهبردی بر عهده معاون اول قوه قضاییه گذاشته شده و اجرای آن به تمامی واحدهای ذیربط در عدلیه ابلاغ شده است.
قوه قضاییه اکنون در آستانهی گذار به عدالت دیجیتال قرار دارد؛ گذری که میتواند تعریف سنتی دادرسی را بازنویسی کرده و نقش فناوری را از ابزار صرف، به بازوی توانافزا در تصمیمگیریهای حقوقی ارتقاء دهد.
