با کلید خوردن فاز نخست «دستیار هوش مصنوعی دستگاههای اجرایی»، ایران گامی تازه در مسیر کاربردیسازی هوش مصنوعی برداشت. این پروژه با همکاری دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان تعریف شده و هدف آن، تبدیل دادههای عمومی دستگاههای دولتی به بستری برای تصمیمسازی دقیقتر و کارآمدتر است.
در رویدادی با حضور معاون علمی رئیسجمهوری و نمایندگان دانشگاهها، اعلام شد که نخستین نسخههای دستیار هوش مصنوعی ویژه وزارتخانهها و نهادهای دولتی آماده بهرهبرداری است. این دستیارها بر پایه مدلهای زبانی بومی (LLM) توسعه یافتهاند و به طور کامل از زبان فارسی پشتیبانی میکنند.
بر اساس توضیحات ارائهشده، اجرای این طرح در چهار فاز پیش میرود:
-
بارگذاری قوانین و مقررات دستگاههای اجرایی
-
بارگذاری قوانین و دادههای کاربردی
-
مدلسازی و پیشبینی بر اساس دادهها
-
استفاده از دستیار هوشمند در فرآیندهای تصمیمسازی
دانشگاههای متعددی مسئول توسعه دستیارهای اختصاصی برای وزارتخانههای مختلف شدهاند؛ از جمله دانشگاه خواجه نصیر برای میراث فرهنگی، دانشگاه شهید بهشتی برای ورزش و علوم، دانشگاه صنعتی اصفهان برای وزارت صمت، دانشگاه شیراز برای جهاد کشاورزی، دانشگاه تهران برای نفت، و دانشگاه الزهرا برای وزارت ارتباطات. همچنین یک شرکت خصوصی نیز سامانه جامع تحلیل و مدلسازی قوانین را توسعه داده است.
به گفته حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهوری، دادههای این دستیارها محرمانه نیستند و هر قانون یا آییننامهای که ذینفع عمومی داشته باشد باید در دسترس همگان قرار گیرد. او همچنین تأکید کرد که علاوه بر دانشگاهها، تاکنون بیش از ۱۰ شرکت دانشبنیان نیز روی سکوی هوش مصنوعی کار کردهاند و تا امروز ۳۰ قرارداد در حوزه کاربردیسازی هوش مصنوعی با بخش خصوصی منعقد شده است.
در ادامه نشست، نماینده وزارت صمت گفت: «برخلاف چتباتهایی مانند ChatGPT که خطر نشت دادهها در آنها وجود دارد، این دستیار ملی میتواند امنیت دادههای کشور را حفظ کند و از ناپایداری سامانهها جلوگیری نماید.»
افشین در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت جهانی ایران در حوزه هوش مصنوعی اشاره کرد. به گفته او، ایران از نظر تولید علمی رتبه ۱۴ تا ۱۶ و در حوزه یادگیری ماشین رتبه ۶ را در جهان دارد، اما در شاخصهای کاربردی هنوز فاصله قابلتوجهی وجود دارد. به همین دلیل تمرکز این پروژه بر ایجاد بازار واقعی برای هوش مصنوعی و تبدیل دولت به اولین خریدار این فناوری است.
بر اساس برنامه زمانبندی، فازهای مختلف پروژه تا پایان سال ۱۴۰۴ تکمیل میشوند و انتظار میرود نخستین دستیار هوشمند وزارتخانهها در همین بازه به طور کامل راهاندازی شود.
پروژه ملی دستیار هوش مصنوعی را میتوان یکی از جدیترین گامهای ایران برای تبدیل دانش هوش مصنوعی به کاربرد عملی دانست. مشارکت همزمان دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان، فرصتی برای پرورش نیروی انسانی متخصص و خلق بازارهای جدید در حوزه فناوری ایجاد میکند. اگر این مسیر مطابق برنامه پیش برود، دستیارهای هوش مصنوعی میتوانند به بازوی توانمندی برای دولت در سیاستگذاری، شفافیت و کارآمدی تبدیل شوند و در عین حال، زمینهساز رشد صنعت هوش مصنوعی در کشور باشند.
