نشست معرفی و بررسی کتاب «نقشه پرواز کسبوکارهای کوچک» روز ۲۸ مهرماه در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برگزار شد. در این رویداد، فرزین فردیس، مدیرعامل سرآوا و عضو هیئتمدیره اتاق بازرگانی تهران، و سمیه محمدی، مدیرعامل انتشارات آریانا قلم، دیدگاههایی درباره چالشها و مسیر رشد کسبوکارهای کوچک مطرح کردند.
نسخهی گوگل برای استارتاپ ایرانی جواب نمیدهد
فرزین فردیس در آغاز سخنانش با تأکید بر اهمیت تناسب تصمیمات مدیریتی با مرحله رشد بنگاه گفت: «همانطور که پزشک برای هر بیمار نسخه متفاوتی میپیچد، مدیر هم باید متناسب با چرخه عمر سازمان تصمیم بگیرد. متأسفانه در مدیریت، خیلی وقتها نسخهی دیگران را بدون در نظر گرفتن شرایط خود پیاده میکنیم.»
او در ادامه با مثالی از تجربه شخصی در سالهای ابتدایی فعالیت شرکتش افزود: «اوایل دهه ۸۰، شرکت کوچکی بودیم با کمتر از ۲۰ نفر نیرو. یکی از دوستانمان که در گوگل کار میکرد از فضای کاری آنجا تعریف کرد؛ ما هم تصمیم گرفتیم دفترمان را موکت کنیم تا مثل گوگل فضای راحتی بسازیم. اما نتیجه فاجعهبار شد: آلرژی کارکنان، هزینهی بالا و تصمیمی که اعتماد درونی سازمان را کاهش داد. چون نسخهای را تقلید کردیم که برای شرایط ما مناسب نبود.»
فردیس تأکید کرد که کسبوکارهای ایرانی باید میان الهام گرفتن و تقلید، مرز مشخصی بگذارند: «ما امروز در معرض بمباران توصیهها و نسخههای وارداتی از بلاگرها و مشاوران خارجی هستیم. باید گوش بدهیم، اما چشمبسته اجرا نکنیم. خلق را تقلیدشان بر باد داد.»
ستاره قطبی را پیدا کنید: مشتری
به گفتهی فردیس، «ستاره قطبی» هر کسبوکار مشتری است. او اظهار کرد: «اگر میخواهید بدانید تصمیمی درست است یا نه، فقط بپرسید آیا این ایده حال مشتری را بهتر میکند؟ اگر جواب منفی است، کنار بگذارید. همه تمرکز باید روی رضایت و تجربه مشتری باشد.»
وی افزود: «در ایران معمولاً از مشتری فاصله میگیریم. در حالی که موفقیت واقعی در فهم عمیق اوست، نه در تقلید از رقیب. وقتی بیش از حد به رقبا نگاه میکنید، در واقع از شناخت مشتری غافل میشوید.»
چابکی، مزیت فراموششده بنگاههای کوچک
مدیرعامل سرآوا، چابکی را اصلیترین مزیت رقابتی کسبوکارهای کوچک دانست و توضیح داد: «سازمانهای بزرگ مثل ناوهای عظیماند؛ تغییر جهت برایشان ماهها طول میکشد. اما کسبوکار کوچک میتواند یکشبه مسیرش را اصلاح کند، همه را جمع کند و تصمیم بگیرد. این سادگی و چابکی را با بروکراسی و آییننامههای بیمورد از بین نبرید.»
او ادامه داد: «مزیت دوم، ساختن تیمهای منسجم و همدل است. چیزی که در سازمانهای بزرگ تقریباً ناممکن است. روابط انسانی و صراحت در ارتباط، چسبی است که تیم را کنار هم نگه میدارد و در بحرانها نجاتش میدهد.»
پایداری در رشدهای کوچک، نه انفجارهای آنی
فردیس با نگاهی به تجربه بیستسالهی فعالیت خود گفت: «دنیای امروز به ما القا میکند که موفقیت یعنی رشد انفجاری، فالوور میلیونی یا میلیارد دلاری شدن. اما واقعیت این است که پایداری در رشدهای کوچک ارزشمندتر و واقعیتر است. بنگاهی که سالی چند نفر به تیمش اضافه میکند و بیست سال دوام میآورد، دستاوردی بزرگتر از رشدهای لحظهای دارد.»
او در پایان سخنانش تأکید کرد: «اقتصاد ایران و جهان بر دوش همین بنگاههای کوچک استوار است. در اتریش، ۹۶ درصد بنگاهها کوچک و متوسطاند. ما باید قصههای این آدمهای معمولی اما سازنده را روایت کنیم؛ قصهی کسانی که آهسته رشد کردند و دوام آوردند.»
ساختنیها در برابر خریدنیها
در ادامهی نشست، سمیه محمدی، مدیرعامل انتشارات آریانا قلم، سخنان خود را با تبیین مفهوم «ساختنیها» و «خریدنیها» آغاز کرد و گفت:
«ماشینآلات، نرمافزار، ساختمان یا حتی نیروی متخصص، جزو خریدنیها هستند؛ چیزهایی که اگر تمکن مالی داشته باشیم، میتوانیم تهیه کنیم. اما ساختنیها چیزهاییاند که به زمان، تجربه و یادگیری نیاز دارند و اگر ساخته شوند، بهسختی از دست میروند.»
او افزود: «ساختنیها شامل فرهنگ سازمانی، تفکر حل مسئله، و بینش مدیریتیاند؛ اینها با یادگیری مداوم و عمیق شکل میگیرند، نه با آموزشهای سطحی و کوتاهمدت.»
کتاب؛ بستری برای یادگیری عمیق
محمدی توضیح داد که کتابهای خوب میتوانند بستر ایجاد این ساختنیها باشند: «کتاب حاصل تجربیات یک فرد در مرحلهای از پختگی است. خواندن آن، نوعی حضور در کلاس یادگیری عمیق است. اگر دنبال ساختن زیربنای فکری و فرهنگی برای سازمان هستیم، باید از کتابها و آموزشهای هدفمند بهره ببریم.»
او دربارهی دلیل انتخاب کتاب «نقشه پرواز کسبوکارهای کوچک» گفت: «این کتاب تصویری جامع از اجزای یک کسبوکار ارائه میدهد؛ کمک میکند در آغاز مسیر، خشت اول را درست بگذاریم. همانطور که هفت سال اول زندگی کودک اهمیت دارد، سالهای ابتدایی شکلگیری کسبوکار نیز سرنوشتساز است.»
ساختن در روزهای سخت
مدیرعامل آریانا قلم در بخش دیگری از سخنانش به شرایط اقتصادی کشور اشاره کرد و اظهار داشت: «میدانیم روزهای سختی پشت سر گذاشتهایم و احتمالاً سختتر هم خواهیم داشت. اما در شرایطی که نمیتوانیم بیرون را تغییر دهیم، میتوانیم درون خودمان را بسازیم. باید روی داراییهای ساختنی تمرکز کنیم، آموزش ببینیم و آماده باشیم تا وقتی زمان اوجگیری رسید، بستر پرواز را داشته باشیم.»
او در پایان از سعید زرگریان، مترجم کتاب، و آقای معینفر، دبیر واحد ترجمه انتشارات آریانا قلم، تشکر کرد و گفت: «امیدوارم این کتاب و نشستهایی از این دست بتوانند بستر گفتوگو، یادگیری و ساختن را میان فعالان کسبوکارهای کوچک تقویت کنند.»
نشست «نقشه پرواز کسبوکارهای کوچک» بیش از آنکه رونمایی از یک کتاب باشد، به گفتوگویی دربارهی چگونگی رشد پایدار در شرایط واقعی ایران تبدیل شد.
