سومین دوره رویداد «برند کارفرمایی» توسط کارخانه نوآوری راهکار روز ۱۷ آذر ۱۴۰۴ در مرکز همایشهای کتابخانه ملی ایران برگزار شد؛ رویدادی که مدیران ارشد حوزه اقتصاد دیجیتال، منابع انسانی و فناوری در آن از واقعیتهای کمتر دیدهشده آینده کار، چالشهای نیروی جوان، مهاجرت، روایتهای قالب و نقش انسان در عصر هوش مصنوعی گفتند.
دانشجوها پشت در صنعت نمانند
نسترن حقجو، مدیر آکادمی ملی انفورماتیک حقجو سخنان خود را با انتقادی مستقیم آغاز کرد: اینکه ما با جوانان باهوش و توانمند روبهرو هستیم اما ساختارهای منابع انسانی و مسیرهای شغلی مبهم، آنها را پشت درهای صنعت نگه میدارد.
او گفت: «ما پدیده مهاجرت را همیشه داشتیم، اما امروز بخش بزرگی از مهاجرت ناشی از رفتارهای سازمانی و ساختارهای پیچیده جذب نیروی انسانی است. جوان ۲۴ یا ۲۶ ساله با دیوارهای بلندی روبهرو میشود که عبور از آنها برایش معنایی ندارد.»
حقجو با اشاره به اینکه نسل Z صریح، سریع و شفاف است، افزود: «چطور به خودمان اجازه میدهیم جوانان کشور را ماهها پشت در اتاقهای مصاحبه نگه داریم؟ نه، نسل Z منتظر نمیماند تا با روشهای سنتی انتخاب شود؛ او انتخاب میکند.»
او مهاجرت را نتیجه مستقیم سیاستها و رفتارهای سازمانی دانست: «ما صنعت را تبدیل کردهایم به فرودگاهی با هواپیماهای آماده پرواز؛ جوانی که وارد سازمان میشود و با ساختارهای سنتی روبهرو میشود، خیلی راحت سازمان و کشور را ترک میکند.»
حقجو همچنین از تجربه تأسیس آکادمی ملی انفورماتیک و پروژههای بورسیه بهعنوان «ارزشمندترین لحظات حرفهایاش» یاد کرد و گفت جوانان باید بدانند که صنعت منتظرشان است و برایشان فرش قرمز پهن شده است.
روایتهای غالب، واقعیت کامل نیستند
مشکات اسدی، مدیرعامل گروه کسبوکارهای نوین آن درباره چرایی شنیدهنشدن برخی روایتها و بلندشدن صدای برخی دیگر صحبت کرد. او توضیح داد: «روایتهای قالب مثل رشد سریع، جذب سرمایههای بزرگ، قهرمانهای کاریزماتیک بهتدریج تبدیل میشوند به معیار موفقیت. اما این روایتها لزوماً انسانیتر یا واقعیتر نیستند.»
او برای توضیح روایتهای «نادیدهمانده» از مفهوم کانتِرفَکتوال کمک گرفت: «اگر فیلترینگ ۱۴۰۱ نبود چه؟ اگر تحریمهای میانه دهه ۹۰ نبود چه؟ با حذف یا اضافهکردن یک متغیر کلیدی، دهها روایت آلترناتیو شکل میگیرد که هرگز شنیده نشدهاند.»
اسدی تأکید کرد که روایتهایی شنیده میشوند که «صدای بلندتر» دارند و همین باعث پنهانماندن روایتهای ارزشمندتر میشود.
در عصر هوش مصنوعی، معمولیبودن دیگر امن نیست
امین سمیعزاده، مدیر ارشد تحول دیجیتال جابارگفت برخلاف تصور رایج، ۹۰ درصد تحول دیجیتال «انسانمحور» است: «هوش مصنوعی عامل تازهای در جهان است؛ عاملی که خودش عامل تغییر است. نقشههای قدیمی کار نمیکنند.»
او دو گزاره کلیدی را مطرح کرد: معمولی بودن استراتژی امنی نیست و شغلها حذف نمیشوند؛ کسانی حذف میشوند که با ابزارهای جدید همزیستی بلد نیستند.
و مثال زد که برخی افراد حتی پاسخهای ساده شبکههای اجتماعی را بدون فکر به هوش مصنوعی میسپارند: «این همان خطرِ معمولیشدن است؛ جایی که فرد تحلیل را کنار میگذارد و فقط کپیپیست میکند.»
سمیعزاده اضافه کرد که در جهانی پر از پاسخ، ارزشمندترین مهارت «تشخیص درستبودن پاسخ» و «پرسیدن سؤال صحیح» است: «قدرت تشخیص، گرانترین مهارت عصر هوش مصنوعی است.»
سازمانها باید مسیر جذب نسل جدید را بازطراحی کنند
علیرضا ماهیار، مدیرعامل شرکت ملی انفورماتیک، از چالشهای ساختاری سازمانها در جذب نیرو گفت: «۳۰ درصد نیروی ما سابقه بالای ۲۰ سال دارند. نمیتوانیم آنها را کنار بگذاریم، اما باید مسیر ورود نسل جدید را هم فراهم کنیم.»
او اعلام کرد حضور در نمایشگاههای کار و تعامل با دانشگاهها نشان داده تقاضای جوانان برای ورود به صنعت بسیار بالاست: «در اولین دوره با ظرفیت محدود شروع کردیم؛ امروز بیش از ۲۰ برابر درخواست دریافت میکنیم.»
ماهیار افزود که بخش عمدهای از مسیر جذب باید از طریق پلتفرمهای تخصصی انجام شود و آکادمی توانسته بخشی از این زنجیره را کامل کند.
آینده کار در ایران همینجا آغاز میشود
از مهاجرت تا چالشهای منابع انسانی، از روایتهای قالب تا نقش هوش مصنوعی، سخنان همه سخنرانان یک پیام مشترک داشت: اگر صنعت مسیر شفاف، سریع و انسانی برای ورود نسل جوان ایجاد کند، نه مهاجرت تهدید خواهد بود و نه کمبود نیروی متخصص. آینده کار در ایران همین لحظه شکل میگیرد؛ با اقدام مدیرانی که قرار نیست تماشاگر باشند.
