علی ربیعی، مشاور و دستیار اجتماعی رئیسجمهور، در دومین روز همایش «رمزآتی» تأکید کرد که ریشه بسیاری از عقبماندگیهای اقتصاد دیجیتال ایران، «غلبه نگاه امنیتی و تهدیدانگارانه» است؛ رویکردی که بهگفته او از مالکیت و ارتباطات خارجی تا بزرگشدن بخش خصوصی را تحت تأثیر قرار داده است.
اقتصاد دیجیتال؛ تنها نقطه امید در دل هیاهوی بحران
ربیعی با اشاره به حضور گسترده علاقهمندان در رمزآتی گفت این استقبال نشان میدهد در شرایطی که جامعه درگیر مسائل ذهنی، فشارهای اقتصادی و ناامیدی عمومی است، «عدهای هنوز به دنبال برونرفت، کار خوب و مسیر درست هستند».
او افزود: «ایران و ایرانیان همیشه دیوارها را شکستهاند؛ امروز هم بیش از هر زمان دیگری نیازمند پشتکار، مدارا و خلاقیت هستیم.»
او با اشاره به رشد سریع اقتصاد دیجیتال در جهان و ایران گفت: «اگر حرکت تاریخی اقتصاد را در بازه ۲۴ ساعته تصور کنیم، فناوری امروز این ۲۴ ساعت را به یک دقیقه رسانده است.»
به گفته ربیعی، همانگونه که اقتصاد دیجیتال در کشورهای توسعهیافته بر سیاست، فرهنگ و امنیت سلطه پیدا کرده، در ایران نیز میتواند ساختار قدرت و نگرشها را دگرگون کند.
نگاه امنیتی؛ مانع اصلی
ربیعی صریح گفت: «مهمترین مانع رشد اقتصاد دیجیتال در ایران، نگاه امنیتی و تهدیدانگارانه است.»
او تأکید کرد بدون عبور از این ذهنیت و جایگزینی آن با «نگاه ظرفیتمحور»، امکان شکوفایی این بخش وجود ندارد.
مشاور رئیسجمهور گفت اقتصاد دیجیتال میتواند نابرابری داخلی و نابرابری ایران با جهان را کاهش دهد، اما تنها در صورتی که زیربناها اصلاح و سیاستگذاری اجتماعی هوشمند اعمال شود.
او افزود: «ساختارهای دیجیتال باید دارای DNA اجتماعی باشند تا عدالت، شفافیت و فقرزدایی را تعمیق کنند.»
فرصتهای فقرزدایی و اشتغالزایی
ربیعی با اشاره به پیوند عمیق اشتغال و شمول مالی در دهه اخیر گفت پلتفرمهای دیجیتال خرد میتوانند با کمترین سرمایه و بیشترین مقیاسپذیری، به زنان، جوانان، روستاییان و شاغلان غیررسمی درآمد پایدار بدهند.
او یادآور شد: «در کرونا، برخلاف بخشهای سنتی، مشاغل دیجیتال کمترین آسیب را دیدند؛ اما فیلترینگ و تحلیلهای امنیتی نادرست بعداً ضربههای جدی زد.»
ربیعی با اشاره به تجربه حمایت از زنان بلوچ گفت امروز تولیدات زنان روستایی بلوچ به کمک پلتفرمهای دیجیتال به فرانسه و دیگر کشورها صادر میشود.
چالشهای زیرساختی و مهارتی
او کمبود آموزش دیجیتال، شکاف مهارتی، اینترنت ناپایدار، نبود بیمه و نبود حمایت اجتماعی را از مهمترین موانع رشد کسبوکارهای خرد دانست.
ربیعی ادامه داد نسل جدید نیروی کار بهدنبال مشاغل مستقل، منعطف و منزلتمحور است و اقتصاد دیجیتال دقیقاً به نیازهای ارزشی آنها پاسخ میدهد.
او تأکید کرد سازمان فنیوحرفهای، مدارس و دانشگاهها باید آموزشهای خود را با واقعیتهای اقتصاد دیجیتال تطبیق دهند.
بهگفته او مدلهای کمهزینه کسبوکارهای دیجیتال خرد میتواند در دوران تحریم و رکود موتور محرک فقرزدایی باشد.
درسهای جهانی برای ایران
ربیعی نمونههای هند، اندونزی، فیلیپین، کنیا و کرهجنوبی را مثال زد؛ کشورهایی که با هویت دیجیتال، پرداخت موبایلی یا برنامههای توانمندسازی، میلیونها کسبوکار خرد ایجاد کردهاند.
او ضمن تأکید بر فرصتهای اقتصاد دیجیتال، نسبت به مخاطراتی مانند استعمار داده، وابستگی دیجیتال، بهرهکشی احساسی و نابرابریهای جدید هشدار داد.
اقتصاد دیجیتال؛ فرصت بازتعریف عدالت
ربیعی در پایان گفت: «اقتصاد دیجیتال فقط فناوری نیست؛ فرصتی تاریخی است برای بازتعریف عدالت اقتصادی و اجتماعی. اگر از موانع اولیه عبور کنیم و DNA اجتماعی را وارد این حوزه کنیم، اقتصاد دیجیتال میتواند به ابزار عدالتگستر تبدیل شود.»
