با امضای سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، دستورالعمل جامع «نظارت بر پایگاه و سکوهای نرمافزاری و اعتبارسنجی آزادکاران» بهصورت رسمی ابلاغ شد؛ سندی که برای نخستینبار چارچوبی یکپارچه برای فعالیت، احراز هویت و ارزیابی فریلنسرهای حوزه اقتصاد دیجیتال تعریف میکند.
این دستورالعمل در قالب چهار ماده، ۱۳ تبصره و یک جدول امتیازدهی تدوین شده و هدف آن، ساماندهی فعالیت آزادکاران در حوزه فناوری اطلاعات، ارتباطات و توسعه کسبوکارهای دیجیتال عنوان شده است. در متن سند، «آزادکار» بهعنوان شخص حقیقی معرفی میشود که بدون رابطه استخدامی ثابت، بهصورت پروژهای یا پارهوقت و در ازای حقالزحمه، برای کارفرمایان مختلف داخلی یا خارجی فعالیت میکند.
بر اساس این چارچوب، همه فریلنسرها برای فعالیت رسمی باید در «پایگاه داده آزادکاران فعال در اقتصاد دیجیتال» ثبتنام کنند؛ پایگاهی که مبنای شناسایی و ارزیابی آنها در تعامل با سکوهای کاری و دستگاههای اجرایی خواهد بود.
فرآیند اعتبارسنجی در دو گام طراحی شده است. در گام نخست، «احراز هویت پایه» از طریق سرویسهای ثبت احوال، تطبیق شماره تلفن همراه، زندهسنجی چهره با کمک هوش مصنوعی و دریافت امضای دیجیتال انجام میشود. پس از آن، مرحله «اعتبارسنجی هویت کاربردی» قرار دارد که در آن شاخصهایی مانند مدارک تحصیلی، سوابق بیمهای و مالیاتی، گواهیهای فنی، تجربه حرفهای و حسن انجام کار بررسی میشود.
دستورالعمل جدید همچنین یک نظام امتیازدهی ۱۰۰ امتیازی برای آزادکاران در نظر گرفته است. معیارهایی مانند تعداد پروژههای تکمیلشده، سابقه بیمه، پایبندی به زمانبندی، مدارک معتبر، رزومه، نمونهکار و بازخورد ذینفعان در این ارزیابی لحاظ میشود. تنها فریلنسرهایی که حداقل ۳۰ امتیاز کسب کنند، مجاز به انتشار پروفایل حرفهای در سکوهای کاری خواهند بود.
ورود فریلنسرها به سامانه تدارکات دولت
ماده چهارم دستورالعمل به ارجاع کار و انعقاد قرارداد اختصاص دارد. طبق این بخش، آزادکاران میتوانند مشابه اشخاص حقوقی، بهعنوان تأمینکننده خدمت در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) ثبتنام کنند. دستگاههای اجرایی نیز مجاز خواهند بود قراردادهای خود را از طریق همین سامانه به فریلنسرها واگذار کنند؛ مشروط به استعلام رتبه، اعتبار و ظرفیت اجرایی آنها پیش از اعلام برنده.
در این سند، تبادل برخط دادههای بیمهای و مالیاتی قراردادهای آزادکاری نیز پیشبینی شده است. بر این اساس، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی میتوانند با تعریف یک «کد فعالیت مستقل آزادکاری»، هماهنگی میان سامانههای بیمهای، مالیاتی، سامانه ستاد و پایگاه آزادکاران را برقرار کنند.
مسئولیت نظارت بر اجرای این دستورالعمل و رسیدگی به شکایات آزادکاران بر عهده سازمان فناوری اطلاعات ایران گذاشته شده است. همچنین همکاری نهادهایی مانند سازمان نظام صنفی رایانهای، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی برای تبادل اطلاعات الزامی شده و ارائه خدمات در سکوهای خصوصی نیز منوط به استفاده از ورود یکپارچه (SSO) و اخذ رضایت آزادکاران خواهد بود؛ اقدامی که میتواند مسیر فعالیت حرفهای فریلنسرها در اقتصاد دیجیتال ایران را شفافتر و رسمیتر کند.
