به گزارش اکوموتیو به نقل از مهر، پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو در اسفندماه ۱۴۰۳ و در قالب فراخوان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری آغاز شد. دانشگاه صنعتی خواجهنصیرالدین طوسی از نخستین مجموعههایی بود که در این فراخوان شرکت کرد و پس از ارائه پروپوزال، اجرای پروژه را بر عهده گرفت.
بهگفته محمدمهدی اثنیشعری، عضو هیئت علمی این دانشگاه و مدیر پروژه، تیم اجرایی در دورههای مختلف بین ۲۰ تا ۳۰ نفر بوده و جلسات مشترک با بخشهای تخصصی وزارت نیرو، بهویژه در بهار و تابستان ۱۴۰۴، نقش مهمی در شکلگیری مسیر پروژه داشته است.
نخستین نسخه اولیه (MVP) سامانه در اردیبهشت ۱۴۰۴ منتشر شد و پس از آن، تیم توسعه تلاش کرده بهصورت ماهانه نسخههای جدید ارائه کند. «طوسا» اکنون به نسخه پنجم رسیده است؛ هرچند محدودیتهای اینترنتی و تمرکز بر تحویل فاز نخست، انتشار برخی نسخهها را با تأخیر مواجه کرده است.
فاز اول؛ پاسخگویی به قوانین و مقررات
فاز نخست پروژه مطابق با چارچوب تعریفشده از سوی معاونت علمی، بر پاسخگویی به قوانین و مقررات عمومی متمرکز بوده است. در این مرحله، حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقرره جمعآوری، پردازش و در سامانه بارگذاری شدهاند؛ بخشی از این دادهها نیز از طریق بستههای اطلاعاتی معاونت علمی در اختیار تیم مجری قرار گرفته است.
برای ارزیابی عملکرد سامانه، شش سطح سؤال از ساده تا بسیار دشوار طراحی شد. بر اساس نتایج این ارزیابیها، «طوسا» در میان تیمهای دارای امتیاز بالا قرار گرفته و بهگفته مدیر پروژه، در صورت ارزیابی مجدد میتواند به دقتی نزدیک به ۹۰ درصد برسد؛ هرچند بخش نهایی این دقت نیازمند تأیید رسمی وزارت نیرو است.
فاز دوم؛ «گفتوگو با داده» و محدودیت دسترسی
فاز دوم پروژه به قابلیت «گفتوگو با داده» اختصاص دارد؛ قابلیتی که به سامانه امکان میدهد علاوه بر پاسخهای متنی، دادههای ساختیافته را تحلیل کند، گزارش بسازد و خروجیهایی مانند نمودار ارائه دهد.
با این حال، بهدلیل ملاحظات امنیتی، اتصال مستقیم سامانه به پایگاههای داده وزارت نیرو برقرار نشده و دادهها عمدتاً در قالب فایلهای متنی، اکسل یا PDF در اختیار تیم قرار گرفتهاند. موضوعی که بهگفته اثنیشعری، دامنه عملکرد سامانه را محدود کرده و یکی از چالشهای جدی مسیر توسعه محسوب میشود.
بر اساس برنامهریزی فعلی، انتظار میرود فاز دوم تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی برسد. فاز سوم که به تحلیلهای پیشبینیمحور اختصاص دارد، هنوز در مرحله طراحی مفهومی است.
زیرساخت بومی، چالش اینترنت و آینده پروژه
«طوسا» بهطور کامل روی زیرساختهای بومی و شبکه ملی اطلاعات اجرا میشود و دامنه آن با پسوند ir ثبت شده است. در مراحل ابتدایی، سختافزار مورد نیاز از سوی دانشگاه تأمین شد، اما با افزایش نیازهای پردازشی، سامانه به سکوی ملی هوش مصنوعی متصل شد؛ سکویی که زیرساخت آن توسط دانشگاه صنعتی شریف توسعه یافته است.
بهگفته مدیر پروژه، حتی در دورههایی که اینترنت بینالملل بهطور کامل قطع بوده، سامانه بدون اختلال جدی به فعالیت خود ادامه داده است؛ هرچند اختلالهای شبکه و محدودیت دسترسی، روند توسعه را کند کردهاند.
برای اجرای این پروژه، بودجهای حدود ۱۵ میلیارد تومان در نظر گرفته شده؛ رقمی که به گفته مجری، حدود یکسوم پیشنهاد اولیه بوده است. با وجود این محدودیتها، «طوسا» حالا از مرحله آزمایشی عبور کرده و در آستانه بهرهبرداری قرار دارد؛ پروژهای که موفقیت نهایی آن، بیش از هر چیز به دسترسی پایدار به داده و تداوم حمایت نهادی وابسته است.
