از ساعت ۸ شب ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، اینترنت ایران بهطور کامل قطع شد؛ قطعیای که نه چندساعته بود و نه محدود به یک منطقه. این خاموشی دیجیتال تا ۸ بهمن ادامه داشت و در مجموع، ۲۱ روز جریان ارتباط آنلاین کشور را متوقف کرد؛ رخدادی که برای بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی به معنای توقف کامل عملیات بود.
برای پلتفرمهای آنلاین، اینترنت صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست؛ ستون فقرات جریان سفارش، پرداخت و ارتباط با مشتری است. در این میان، آچاره که بهعنوان یکی از بازیگران حوزه خدمات آنلاین شناخته میشود و بیش از ۲۱۰ هزار متخصص خدماتی از طریق آن فعالیت میکنند، یکی از نمونههای قابلتوجه تأثیر این قطعی سراسری است.
شوک ۷۹ درصدی در یک روز
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی این پلتفرم، در ۱۹ دیماه میزان سفارشهای ثبتشده حدود ۷۹ درصد کمتر از برآورد تقاضای مورد انتظار بوده است؛ روز بعد نیز کاهش ۵۹ درصدی ثبت شد. این اعداد نشان میدهد شوک اصلی در همان روزهای ابتدایی قطعی وارد شده؛ جایی که نه کاربران امکان ثبت سفارش داشتند و نه متخصصان میتوانستند به جریان کاری عادی خود بازگردند.
اگرچه آچاره بهدلیل تنوع خدمات و انعطافپذیری عملیاتی توانست فعالیت خود را بهطور کامل متوقف نکند، اما پس از پایان دوره قطعی، عملکرد این کسبوکار در بهترین حالت به سطح سال ۱۴۰۳ بازگشت؛ به بیان دیگر، یک سال رشد عملاً از بین رفت.
افت محسوس در سرویسهای پرتقاضا
در سرویسهای نظافت و پذیرایی که معمولاً در ماههای پایانی سال با اوج تقاضا مواجه میشوند، میزان سفارشها در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل بیش از ۳۲ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که این بخش طی سه سال گذشته رشدهای بالای ۲۰ تا ۳۷ درصد را تجربه کرده بود و انتظار میرفت روند صعودی ادامه پیدا کند.
وضعیت در سرویس نصب و تعمیر لوازم خانگی نیز نگرانکننده توصیف شده است؛ سرویسی که در سهماهه پایانی سال معمولاً از پیشرانهای درآمدی پلتفرم محسوب میشود، در بازه ۲۱ روزه قطعی اینترنت نهتنها به اهداف رشد نرسید، بلکه نسبت به سال ۱۴۰۳ با افت حدود ۲۰ درصدی مواجه شد.
پشت هر سفارش ثبتنشده، یک درآمد از دسترفته
آنچه این آمار را معنادارتر میکند، تأثیر مستقیم آن بر نیروی کار است. پشت هر سفارش ثبتنشده، یک متخصص خدماتی قرار دارد که آن روز کاری برایش تعریف نشده است. برای دهها هزار نیروی فعال در این پلتفرم، اینترنت بستر اصلی دسترسی به مشتری و تأمین معیشت است.
روایت دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد اینترنت دیگر یک ابزار جانبی برای کسبوکارها نیست؛ زیرساخت اصلی اقتصاد دیجیتال است. قطع کامل آن تنها فروش پلتفرمها را کاهش نمیدهد، بلکه زنجیرهای از اشتغال، اعتماد و امنیت شغلی را مختل میکند؛ زنجیرهای که فشار نهایی آن بیش از همه بر دوش نیروی کار و مردم عادی قرار میگیرد.
