رونمایی از سند راهبردی ملی «تأمین مالی بیمهپایه؛ نقشه راه از اقتصاد مصرفی به اقتصاد تولید دانشبنیان» با یک ادعای بزرگ همراه بود: تجمیع منابعی تا سقف ۸۰۰۰ همت در یک بازه ۱۰ ساله. طرحی که قرار است بدون پرداخت مستقیم مردم و تنها با سازوکاری مبتنی بر تخفیف خریدها، منابع گستردهای برای سرمایهگذاری در فناوری و کارآفرینی فراهم کند.
در این مراسم، حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرد اگر پیشرفت فناورانه همزمان با توسعه فنی اتفاق نیفتد، کشور ناچار به جبران عقبماندگیها با هزینههای سنگین خواهد شد. او با اشاره به سرمایهگذاری ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون دلاری در حوزه هوش مصنوعی گفت با وجود این هزینهها، فاصله ایران با برخی کشورهای منطقه همچنان محسوس است و بدون مشارکت عمومی، این شکاف عمیقتر خواهد شد.
«کام» چگونه کار میکند؟
هسته اجرایی این سند، طرحی با عنوان «بیمه سرمایهگذاری کام» است؛ مدلی که بر اساس آن هر ایرانی میتواند بدون پرداخت وجه اولیه عضو شود. سازوکار به این شکل طراحی شده که هنگام خرید از پایانههای فروش، بخشی از تخفیف فروشگاهها بهصورت خودکار به حساب بیمه سرمایهگذاری فرد واریز و برای ۱۰ سال انباشته میشود.
به گفته افشین، پس از ۱۰ سال افراد میتوانند درباره محل سرمایهگذاری منابع خود تصمیم بگیرند و حتی وارد سرمایهگذاری اجتماعی شوند. همچنین پس از ۲۴ سال امکان آزادسازی سرمایه و استفاده از آن برای راهاندازی کسبوکار شخصی فراهم خواهد شد؛ مدلی که طراحان آن را پیوندی میان پسانداز خرد، سرمایهگذاری کلان و توسعه فناوری میدانند.
تغییر پارادایم در صنعت بیمه؟
دانش راهداری، طراح و مجری طرح «کام»، این برنامه را تلاشی برای تغییر رویکرد صنعت بیمه از خسارتمحوری به سرمایهگذاریمحوری توصیف کرد. به گفته او، منابع صندوق از محل تخفیفهای مازاد فروشگاهها تأمین میشود و شبکه بانکی و بیمهای کشور در اجرای آن مشارکت دارند؛ از جمله بیمه معلم، بیمه حکمت، بیمه سلامت، بیمه رازی و بیمه آسیا.
راهداری مدعی است سهم ماهانه هر فرد بهطور متوسط حداقل ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود که با سود مرکب طی ۱۰ سال به ظرفیتی معادل ۸۰۰۰ همت میرسد و ۱۰ درصد آن صرف خرید اوراق توسعه فناوری میشود. او حتی برآورد کرده اندوخته هر فرد پس از ۲۴ سال میتواند به ارزشی معادل ۶.۵ میلیارد تومان (به ارزش امروز) برسد.
هدف ۴۰۰ هزار کارآفرین و رشد ۸ درصدی
بر اساس اعلام مجری طرح، در صورت تحقق این ارقام، امکان سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای فناوری و شرکتهای دانشبنیان فراهم میشود؛ ظرفیتی که میتواند به ایجاد حدود ۲.۵ میلیون شغل و دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی منجر شود. هدف کلان، تربیت حداقل ۴۰۰ هزار کارآفرین فعال در کشور عنوان شده است.
در فاز نخست، استانهای کرمانشاه و خوزستان به طرح ملحق میشوند و طی شش ماه آینده سایر استانها نیز وارد این مدل خواهند شد. طراحان «کام» معتقدند این سازوکار میتواند منفعت فردی را به سرمایهگذاری ملی گره بزند؛ اما تحقق اعداد اعلامشده، وابسته به شفافیت کامل، مشارکت گسترده فروشگاهها و اعتماد عمومی به سازوکار اجرایی آن خواهد بود.
