در پی تحولات گسترده جهانی در ماهیت قدرت و اقتصاد، نقش علم، فناوری و سرمایه انسانی بیش از گذشته در تعیین جایگاه کشورها برجسته شده است. در همین چارچوب، ایران نیز با تمرکز بر توسعه علمی و تقویت سرمایه انسانی، در مسیر بازتعریف مولفههای قدرت ملی حرکت میکند.
بر اساس گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری و بنیاد ملی نخبگان، مجموعهای از اقدامات راهبردی را با هدف بهبود شرایط نخبگان و جلوگیری از مهاجرت آنان اجرا کردهاند. این اقدامات که بر رفع دغدغههای معیشتی، ایجاد مسیرهای شغلی پایدار و ارتقای جایگاه اجتماعی نخبگان متمرکز بوده، به کاهش ۳۰ درصدی مهاجرت در دانشگاههای زیرمجموعه وزارت علوم و ۱۸ درصدی در میان جامعه پزشکان منجر شده است.
این برنامهها در راستای تحقق هدف کلان دستیابی به مرجعیت علمی و توسعه سرمایه انسانی طراحی شده و شامل تقویت زیرساختهای پژوهشی، فناوری و نوآوری است.
مهمترین اقدامات و دستاوردها:
- بهبود وضعیت معیشتی نخبگان:
برای افزایش ماندگاری اعضای هیئت علمی جوان، ۲۸۱۵ واحد مسکونی یا زمین به آنان اختصاص یافته است. همچنین پرداخت ماهانه ۱۵ میلیون تومان به دانشجویان دکتری تماموقت، بخشی از فشارهای اقتصادی این گروه را کاهش داده و انگیزه فعالیت علمی را تقویت کرده است. - جذب و بهکارگیری استعدادهای برتر:
در قالب «طرح جهت»، ۲۵۶ فارغالتحصیل برتر مقطع دکتری جذب هیئت علمی دانشگاهها شدند. افزون بر این، حدود ۱۰۰۰ نفر از نخبگان پس از ارزیابی، برای پذیرش مسئولیتهای کلیدی به دستگاههای اجرایی معرفی شدهاند. - اصلاح الگوی خدمت نظام وظیفه:
بیش از ۳۲۷۰ نفر از استعدادهای برتر، به جای گذراندن خدمت سربازی به شکل سنتی، در پروژههای راهبردی مورد نیاز کشور مشارکت کردهاند و از تخصص خود در مسیر حل مسائل کلان بهره بردهاند. - تقویت هویت و شبکه نخبگانی:
برگزاری ۲۵۰ مراسم تکریم و همچنین تشکیل ۲۵۰ هسته دانشجویی حل مسئله با حضور ۱۵۰۰ دانشجو، از دیگر اقدامات انجامشده برای ارتقای جایگاه اجتماعی نخبگان و پیوند توان علمی آنان با نیازهای واقعی کشور بوده است.
مجموع این سیاستها نشاندهنده اتخاذ یک رویکرد نظاممند در مدیریت سرمایه انسانی است؛ رویکردی که هدف آن تبدیل نخبگان به یکی از پیشرانهای اصلی توسعه و کاهش روند خروج نیروهای متخصص از کشور است.
