در ادبیات اقتصادی، بحران معمولاً با یک تصویر تکرارشونده همراه است: هجوم برای خروج از بازار، رفتارهای هیجانی و تصمیمهایی که بیش از تحلیل، از ترس تغذیه میشوند. اما دادههای تازه منتشرشده از اپلیکیشن «میلی» روایت دیگری از رفتار کاربران در بازار طلا در یکی از پرتنشترین مقاطع اخیر ارائه میدهد؛ روایتی که در آن، بازار متوقف نشده و کاربران نیز صرفاً واکنشهای شتابزده نشان ندادهاند.
گزارش دادهمحور میلی با عنوان «رفتار بازار طلا در شرایط بحران» که بازه زمانی اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ را پوشش میدهد، بر پایه دادههای مربوط به ۲۴ میلیون کاربر این پلتفرم تدوین شده است. در این دوره، بیش از ۶۲ هزار میلیارد ریال برداشت و تسویه در بستر این اپلیکیشن ثبت شده و مجموع حجم خرید و فروش طلا به ۱,۳۴۶ کیلوگرم رسیده است.
این اعداد نشان میدهد حتی در شرایطی که فضای اقتصادی و منطقهای با سطح بالایی از نااطمینانی مواجه بوده، بازار آنلاین طلا نهتنها خاموش نشده بلکه جریان معاملات در آن ادامه داشته است.
بازاری که در بحران متوقف نشد
دادههای میلی نشان میدهد کاربران در این بازه زمانی ۶۹۵ کیلوگرم طلا خریداری و ۶۵۱ کیلوگرم طلا به فروش رساندهاند. مجموع این معاملات، تصویری از بازاری فعال ارائه میدهد؛ بازاری که در آن کاربران همچنان در حال تنظیم موقعیت مالی خود بودهاند.
همزمان با این حجم از مبادلات، ۶۲ هزار میلیارد ریال برداشت و تسویه نیز در پلتفرم انجام شده است. چنین رقمی نشان میدهد کاربران نهتنها در حال معامله بودهاند، بلکه از زیرساخت دیجیتال برای مدیریت نقدینگی و دارایی خود نیز استفاده کردهاند.
این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند وقتی بدانیم در دورههای بحران، بخشی از بازارهای سنتی معمولاً با محدودیتهای عملیاتی یا کاهش دسترسی مواجه میشوند. در چنین شرایطی، پلتفرمهای آنلاین میتوانند به مسیر جایگزین جریان معاملات تبدیل شوند.
۸۲ درصد کاربران دارایی خود را نگه داشتند
شاید مهمترین داده این گزارش به الگوی رفتار کاربران مربوط باشد. برخلاف تصور رایج درباره واکنشهای هیجانی در زمان بحران، ۸۲ درصد کاربران میلی دارایی طلای خود را حفظ کردهاند و تنها ۱۸ درصد دارایی خود را بهطور کامل نقد کردهاند.
در عین حال، رفتار کاربران کاملاً منفعل نبوده است. بر اساس دادههای منتشرشده:
- ۴۲ درصد کاربران فعال برداشت جزئی انجام دادهاند
- ۵۵ درصد کاربران همزمان خرید و فروش داشتهاند
این ترکیب آماری نشان میدهد کاربران بهجای خروج کامل از بازار، بیشتر به سمت تنظیم تدریجی موقعیت مالی خودحرکت کردهاند. به بیان دیگر، رفتار غالب در این دوره نه فرار از بازار، بلکه مدیریت فعال دارایی بوده است.
وقتی قیمت افت میکند، همه یکسان رفتار نمیکنند
بررسی دادههای قیمتی نیز تصویر جالبی ارائه میدهد. در این بازه زمانی، بیشترین قیمت طلا در ۹ اسفند و در سطح ۲۰ میلیون و ۳۱۶ هزار تومان ثبت شده؛ نقطهای که گزارش آن را آغاز بحران در سطح قیمتی بالا توصیف میکند.
در مقابل، کمترین قیمت در ۲۵ اسفند و در سطح ۱۶ میلیون و ۷۴۴ هزار تومان به ثبت رسیده است.
اما نکته مهم اینجاست که رفتار کاربران در برابر این نوسانات یکدست نبوده است. برای مثال:
- ۱۹ اسفند بیشترین تمایل به خرید ثبت شده و نسبت خرید به فروش به ۲.۷ برابر رسیده است.
- در مقابل، ۲۴ اسفند کمترین سطح خرید مشاهده شده و حجم خرید به نصف فروش کاهش یافته است.
این تغییرات نشان میدهد کاربران بسته به سیگنالهای بازار و اخبار بیرونی، میان خرید فرصتمحور، احتیاط و حفظ موقعیت در نوسان بودهاند؛ رفتاری که بیشتر به الگوی تصمیمگیری تحلیلی شباهت دارد تا واکنشهای هیجانی.
اثر رویدادهای منطقهای بر رفتار بازار
یکی از بخشهای قابلتوجه این گزارش، کنار هم قرار دادن دادههای معاملاتی با رویدادهای منطقهای است. بازه زمانی بررسیشده با مجموعهای از تحولات سیاسی و امنیتی همزمان بوده؛ از تنشهای منطقهای در مسیرهای انرژی گرفته تا اختلال در زیرساختهای حملونقل و افزایش ریسک در بازارهای جهانی انرژی.
دادههای میلی نشان میدهد این رویدادها با تغییرات در حجم معاملات و رفتار خرید و فروش کاربران همزمان بودهاند. چنین تحلیلی، بهویژه در بازاری که به صورت سنتی شفافیت دادهای محدودی داشته، میتواند دید دقیقتری از رابطه میان اخبار بیرونی و رفتار سرمایهگذاران خرد ارائه دهد.
طلا فقط دارایی ذخیره ارزش نیست
گزارش میلی یک تغییر رفتاری دیگر را نیز برجسته میکند: استفاده از طلا بهعنوان ابزار مالی روزمره.
در این بازه زمانی، ۶۲۷ میلیارد ریال اعتبار مبتنی بر طلا به کاربران اعطا شده و ۲۱۲۰ کاربر از این اعتبار برای خرید کالا استفاده کردهاند. این روند نشان میدهد برای بخشی از کاربران، طلا دیگر صرفاً یک دارایی برای ذخیره ارزش نیست، بلکه به ابزاری برای تأمین نقدینگی بدون فروش دارایی تبدیل شده است.
در شرایط بحران که دسترسی به نقدینگی اهمیت بیشتری پیدا میکند، چنین ابزارهایی میتوانند نقش مهمی در مدیریت مالی کاربران ایفا کنند.
افزایش تقاضا برای اطمینان
دادههای مربوط به پشتیبانی نیز نشان میدهد بحران تنها رفتار معاملاتی کاربران را تغییر نمیدهد؛ بلکه نیاز آنها به اطمینان و پاسخگویی را نیز افزایش میدهد.
در سه روز ابتدایی بحران:
- بیش از ۳۹ هزار تماس با پشتیبانی ثبت شده
- مجموع زمان مکالمات به ۱۳۷۷ ساعت رسیده
- تماسها ۳۰۰ درصد رشد کردهاند
- چتهای پشتیبانی ۴۴ درصد افزایش یافتهاند
همزمان، ۱۲۱۹ درخواست تحویل فیزیکی طلا ثبت شده و در مجموع ۹۰۵۵ گرم طلا به کاربران تحویل داده شده است.
این دادهها نشان میدهد در زمان نااطمینانی، کاربران علاوه بر معامله، به قابلیتهایی مانند پشتیبانی سریع و امکان تحویل فیزیکی دارایی نیز توجه بیشتری دارند.
بازاری که در بحران هم کار میکند
در مجموع، گزارش میلی تصویری از بازاری ارائه میدهد که در اوج تنش نیز از حرکت بازنایستاده است. حفظ دارایی توسط ۸۲ درصد کاربران، انجام همزمان خرید و فروش توسط بیش از نیمی از کاربران فعال و ثبت ۶۲ هزار میلیارد ریال جریان مالی نشان میدهد رفتار کاربران الزاماً به سمت واکنشهای هیجانی نمیرود.
دادههای این گزارش یک نکته کلیدی را برجسته میکند: وقتی دسترسی، شفافیت و زیرساخت پایدار وجود داشته باشد، حتی در شرایط بحران نیز تصمیمهای مالی میتوانند بیش از آنکه احساسی باشند، بر پایه مدیریت دارایی و ارزیابی شرایط بازار شکل بگیرند.
