رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، با تشریح نتایج و دستاوردهای طرح ملی «ایران دیجیتال»، از ثبتنام بیش از یک میلیون و ۹۰ هزار دانشآموز در این طرح خبر داد و گفت: ۶۳ درصد از شرکتکنندگان این طرح را دختران تشکیل میدهند؛ آماری که نشاندهنده مشارکت گسترده و فراگیر نسل جدید در آموزش مهارتهای نوظهور دیجیتال و هوش مصنوعی در سراسر کشور است.
طرح ایران دیجیتال با هدف توسعه عدالت آموزشی دیجیتال، تقویت مهارتهای آینده و شناسایی استعدادهای دانشآموزی در حوزه فناوریهای نوظهور، با مشارکت دانشآموزان تمامی استانهای کشور اجرا شده و توانسته زمینهای ملی برای یادگیری فراگیر در حوزه هوش مصنوعی ایجاد کند.
به گفته عبدالحسن بهرامی، تاکنون بیش از ۳۱ میلیون ماژول آموزشی توسط دانشآموزان گذرانده شده، ۱۰ میلیون تمرین در پلتفرم ارسال شده و بیش از ۱۲۴ هزار پروژه ثبت شده است. مشارکت سراسری دانشآموزان از همه استانها، این برنامه را به بستری ملی برای یادگیری مهارتهای دیجیتال و فناوریهای نوظهور تبدیل کرده است. یکی از جلوههای مهم این مشارکت، حضور ۳۳ هزار دانشآموز از ۳۹۸ شهر در نخستین مسابقه ملی هوش مصنوعی «کُدبتل ۶» بود که در شهریور ۱۴۰۴ برگزار شد و دامنه ورود دانشآموزان به زیستبوم هوش مصنوعی کشور را گسترش داد.
در ادامه، بهرامی توضیح داد که اجرای طرح حتی در روزهای جنگ و محدودیتهای زیرساختی نیز متوقف نشد. پلتفرم «ایران دیجیتال» از طریق اینترنت ملی پایدار ماند، دستیار هوش مصنوعی آن بدون وقفه فعال بود و با وجود اختلال پیامکی، امکان دریافت کد ورود از طریق «بله» فراهم شد. این پایداری فنی و حمایتی، به گفته او، تنها حفظ یک سامانه نبود بلکه تلاشی برای نگهداشتن یک فضای امن و مستمر یادگیری با همراهی مدارس، شبکههای ارتباطی و نهادهای سیاستگذار محسوب میشد.
در دوره جنگ، ثبتنام دانشآموزان در طرح افزایش یافت. بهطوریکه از ۹ اسفند تا ۱۹ فروردین بیش از ۴۷ هزار نفر و در دوره پس از آتشبس، یعنی ۲۰ فروردین تا ۹ اردیبهشت بیش از ۶۶ هزار نفر به پلتفرم پیوستند. حجم پروژههای ارسالی نیز جهش قابلتوجهی داشت: در بازه جنگ ۲۹ هزار پروژه ارسال شد که نسبت به ماه قبل ۱۲۲ درصد رشد نشان میداد. این روند پس از آتشبس نیز ادامه یافت و ۴۴ هزار پروژه دیگر ثبت شد. نشانهای از اینکه جریان یادگیری حتی در شرایط بحرانی متوقف نشد و با ارتباط مستمر با مدارس از طریق شاد و داشبوردهای آموزشی تقویت شد.
در بخش مهارتی، دانشآموزان یک مسیر مرحلهبهمرحله و پروژهمحور را طی کردند و توانستند مفاهیم هوش مصنوعی را از سطح مقدماتی تا پیشرفته در قالب پروژههای واقعی پیادهسازی کنند. مهارتهایی مانند تفکر رایانشی، تحلیل مسئله، انتخاب مدلهای رگرسیون و طبقهبندی، کار با دادههای متنی و تصویری و ساخت چتباتها و سیستمهای پیشبینی در میان شرکتکنندگان تقویت شد. تاکنون بیش از ۱۲۴ هزار پروژه ارسال شده که حدود ۱۰ هزار پروژه وارد داوری ثانویه شدهاند. مجموع ۳۱ میلیون ماژول آموزشی و ۱۰ میلیون تمرین نیز نشان میدهد یادگیری برای دانشآموزان به تجربهای فعال و کاربردی تبدیل شده است.
یکی از ویژگیهای کلیدی طرح، دسترسپذیری کامل با یک گوشی هوشمند بود. بهگونهای که تمام ابزارهای آموزش، تمرین و اجرای پروژهها در پلتفرم فراهم شده و محتوا نیز متناسب با سن دانشآموزان طراحی شده است. این رویکرد باعث شد مفاهیم هوش مصنوعی از حالت انتزاعی خارج شود و دانشآموزان بتوانند ایدههای خود را به خروجیهای واقعی تبدیل کنند. روندی که نمونه آن در ویدئوهای ارائه پروژههای دانشآموزی نیز دیده میشود.
در جریان اجرای طرح، بسیاری از دانشآموزان که ابتدا با تردید یا ترس به سراغ هوش مصنوعی میآمدند، بهتدریج به یادگیرندگانی فعال و سازنده تبدیل شدند. مشارکت گسترده دختران و حضور دانشآموزان از نقاط مختلف کشور، به شکستن کلیشههای جنسیتی و ایجاد فضایی فراگیر برای ورود نسل جدید به حوزههای فناورانه کمک کرد. تجربه انجام پروژههای واقعی و ارائه آنها نیز اعتماد به نفس دانشآموزان را در بیان ایدهها و مواجهه با مسائل جدید بهطور چشمگیری افزایش داد. موضوعی که بازخوردهای مثبت خانوادهها نیز آن را تأیید میکند.
این طرح همچنین نقش مهمی در جهتدهی تحصیلی و شغلی آینده دانشآموزان داشته است. آشنایی با کاربردهای واقعی هوش مصنوعی و تجربه ساخت پروژههای عملی، دید روشنتری نسبت به مسیرهای مرتبط با فناوری ایجاد کرده و علاقهمندیهای فردی را دقیقتر نمایان ساخته است. بسیاری از شرکتکنندگان اکنون با اعتماد به نفس بیشتری به سمت حوزههایی مانند برنامهنویسی، تحلیل داده و توسعه راهکارهای هوشمند حرکت میکنند. مهارتهایی که در بلندمدت میتواند به انتخاب رشته آگاهانهتر و ورود هدفمند به مسیرهای تخصصی منجر شود.
در نهایت، «ایران دیجیتال» نشان داده که با طراحی محتوای مناسب، زیرساخت بومی و همکاری هماهنگ دولت و بخش خصوصی، میتوان آموزش مهارتهای آینده را در مقیاس ملی و بدون هزینه برای خانوادهها اجرا کرد. این طرح علاوه بر آموزش، بستری برای شناسایی استعدادهای برتر، هدایت به مسیرهای پژوهشی و کارآفرینانه و پایش سرمایه انسانی دیجیتال کشور فراهم کرده است. به همین دلیل، بهعنوان یک الگوی قابل تعمیم در سیاستگذاری آموزش مهارتهای نوظهور مطرح میشود.
