ارتقای فناوری در حوزه ریلی از الزامات اصلی افزایش بهرهوری، بهبود ایمنی و ارتقای کیفیت خدمات در شبکههای ریلی شهری و بینشهری است. در این میان، فناوریهای مرتبط با کنترل ارتعاش و کاهش نویز، جایگاه ویژهای در برنامههای توسعه زیرساختهای حملونقل پایدار دارند.
در همین چارچوب، پروژه «پابند فوقارتجاعی برای کاهش ارتعاشات خطوط ریلی» به عنوان یک نیاز فناورانه راهبردی تعریف شده تا امکان طراحی و ساخت نمونه بومی این سامانه پیشرفته در کشور فراهم شود.
نیاز جدی به کاهش ارتعاش و نویز در خطوط ریلی شهری
سامانه روسازی ریل از اجزای مختلفی تشکیل شده که هر کدام نقشی کلیدی در پایداری عملکرد شبکه دارند. در این میان، تجهیزات اتصال ریل به تراورس از مهمترین بخشها محسوب میشوند و وظیفه انتقال و مدیریت نیروهای ناشی از حرکت قطار را بر عهده دارند.
با افزایش تردد قطارها، بارهای دینامیکی و الزامات سختگیرانه زیستمحیطی در خطوط مترو و مسیرهای شهری، نیاز به نسل جدیدی از اتصالات با قابلیت جذب و میرایی ارتعاش بیش از گذشته احساس میشود. ارتعاش منتقلشده به بستر مسیر، افزایش آلودگی صوتی و کاهش عمر برخی اجزای زیرساختی از چالشهایی است که فناوریهای نوین میتوانند به شکل مؤثری آنها را کاهش دهند.
حرکت به سمت فناوریهای فوقارتجاعی
در این پروژه، توسعه یک سامانه اتصال ریلی مبتنی بر فناوری «ونگارد» هدفگذاری شده است. سامانهای که با طراحی فوقارتجاعی و استفاده از لایههای الاستومری مهندسیشده، توان بالایی در جذب انرژی، کنترل ارتعاش و کاهش انتقال صوت دارد.
چنین فناوریهایی در بسیاری از کشورهای پیشرو به عنوان راهکاری مؤثر برای کاهش اثرات زیستمحیطی خطوط ریلی به کار گرفته میشوند. بهویژه در خطوط مترو، مسیرهای شهری پرتراکم، بافتهای تاریخی و مناطق حساس محیطی.
مطالعات فنی نیز نشان میدهد استفاده از سامانههای فوقارتجاعی میتواند میزان انتشار نویز را به طور قابل توجهی کاهش دهد و شرایط آرامتر و مطلوبتری برای ساکنان اطراف خطوط ریلی ایجاد کند.
تمرکز بر توسعه اجزای کلیدی سامانه
در چارچوب این پروژه، طراحی و ساخت گیره ریلی مبتنی بر فناوری ونگارد و همچنین تولید پدهای الاستومری تخصصی به عنوان اجزای اصلی سامانه در دستور کار قرار گرفته است. این دو بخش، مهمترین عناصر عملکردی سامانه فوقارتجاعی محسوب میشوند و نقش تعیینکنندهای در جذب ارتعاش و کنترل نیروهای وارده دارند.
برنامه توسعه این محصول بر دستیابی به شاخصهای فنی مشخصی استوار است. از جمله فنریت در بازه ۵ تا ۷ کیلونیوتن بر میلیمتر، مقاومت کششی بیش از ۹ کیلونیوتن، امکان جابهجایی جانبی حدود ۲۰ میلیمتر و عملکرد پایدار در بازه دمایی منفی ۲۰ تا مثبت ۵۰ درجه سانتیگراد. عملکرد نهایی سامانه نیز بر اساس استانداردهای بینالمللی زیرساختهای ریلی ارزیابی خواهد شد تا قابلیت استفاده آن در شبکه ریلی کشور تأیید شود.
فرصتی برای تقویت توان فناورانه داخلی
اجرای این پروژه علاوه بر پاسخگویی به یک نیاز تخصصی در صنعت ریلی، میتواند به توسعه دانش فنی و افزایش توان شرکتهای فناور داخلی در حوزه تجهیزات پیشرفته حملونقل کمک کند. بومیسازی فناوریهای مرتبط با کاهش ارتعاش و آلودگی صوتی، ضمن کاهش وابستگی به نمونههای خارجی، زمینه تولید محصولات دانشبنیان با ارزش افزوده بالا را فراهم میکند و میتواند به شکلگیری زنجیرهای از توانمندیهای فناورانه در صنایع ریلی کشور منجر شود.
از سوی دیگر، بهرهگیری از این فناوریها موجب ارتقای کیفیت زیرساختهای حملونقل عمومی، افزایش عمر مفید تجهیزات و کاهش هزینههای نگهداری خطوط ریلی خواهد شد؛ موضوعی که در برنامههای توسعه حملونقل شهری و بینشهری اهمیت ویژهای دارد.
دعوت از پژوهشگران و شرکتهای فناور
برای پیشبرد این پروژه، امکان مشارکت شرکتها، تیمهای پژوهشی و مجموعههای تخصصی فراهم شده است. پس از بررسی پیشنهادهای دریافتی، طرحی که بیشترین انطباق را با نیازهای فنی و الزامات پروژه داشته باشد، برای اجرای مراحل توسعه و ساخت انتخاب خواهد شد.
گروههای پژوهشی و فناور علاقهمند میتوانند تا یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ پروپوزال خود را در قالب فایل Word از طریق سامانه غزال صندوق نوآوری و شکوفایی به نشانی ghazal.inif.ir ارسال کنند. همچنین برای هماهنگی و ارتباط با کارگزاری بومرنگ میتوانند با شمارههای ۰۲۱۶۶۵۳۹۷۳۴ و ۰۲۱۶۶۵۳۳۸۶۴ تماس بگیرند.
