کشورهای عضو سازمان بینالمللی کار با تصویب یک کنوانسیون تاریخی، اولین چارچوب جهانی را برای حمایت از حقوق میلیونها کارگر در اقتصاد پلتفرمی ایجاد کردند. این توافق که در ژنو به دست آمد، مستقیماً بر زندگی رانندگان تاکسیهای اینترنتی، پیکهای موتوری و تمامی افرادی که از طریق اپلیکیشنهای آنلاین کسب درآمد میکنند، تأثیرگذار خواهد بود.
در حالی که بر اساس آمارهای بانک جهانی بین ۱۵۴ تا ۴۳۵ میلیون نفر در سراسر جهان در این حوزه فعال هستند، قوانین کار در بسیاری از نقاط دنیا هنوز با این تحولات سریع هماهنگ نشده است. تصویب این سند بینالمللی تلاشی است برای پایان دادن به بلاتکلیفی حقوقی این گروه بزرگ از شاغلان که در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشتهاند.
یکی از محورهای اصلی این کنوانسیون، تعیین استانداردهای پایه در زمینههایی همچون ایمنی و سلامت شغلی، دستمزدهای منصفانه و حمایت در برابر قطع همکاریهای ناعادلانه است. همچنین موضوع شفافیت در تصمیمگیریهای الگوریتمی به عنوان یک چالش جدی مطرح شده است. بسیاری از این کارگران نسبت به سیستمهای خودکاری که درآمد آنها را تعیین کرده یا بدون توضیح حساب کاربریشان را مسدود میکنند، معترض هستند و اکنون بر اساس این استاندارد جدید، پلتفرمها ملزم به شفافسازی این فرآیندها خواهند بود.
چالش اصلی در سالهای اخیر، طبقهبندی این افراد به عنوان «پیمانکار مستقل» به جای «کارمند» بوده است؛ موضوعی که باعث شده شرکتهای فناوری از پرداخت مزایایی مانند بیمه، مرخصی با حقوق و حق بازنشستگی خودداری کنند. در حالی که شرکتها بر مزیت انعطافپذیری در این مدل کاری تأکید دارند، منتقدان آن را راهی برای فرار از مسئولیتهای قانونی میدانند.
این کنوانسیون با رأی موافق بیش از ۴۰۰ نماینده به تصویب رسید، هرچند کشورهایی مانند ایالات متحده با آن مخالفت کردند. واشنگتن معتقد است مقررات سختگیرانه و الزامآور میتواند مانع نوآوری و توسعه مدلهای جدید کسبوکار شود، اما در مقابل، بسیاری از کشورهای اروپایی، آسیایی و آفریقایی این توافق را برای تطبیق قوانین کار با واقعیتهای اقتصاد دیجیتال ضروری میدانند.
اگرچه اجرای این استانداردها منوط به تصویب نهایی در پارلمانهای کشورهای عضو است، اما کارشناسان این اتفاق را یک نقطه عطف بزرگ در تاریخ حقوق کار میدانند. این سند میتواند به عنوان نقشه راهی برای قانونگذاریهای آینده در سطح ملی عمل کند و شیوه فعالیت پلتفرمهای بزرگ آنلاین را در سالهای پیش رو به طور جدی تغییر دهد.
