معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری در نشست مشترک با سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی از تدوین برنامه ملی «نوآوری بار اول» برای کاهش مصرف انرژی در صنایع خبر داد و اعلام کرد که آمادگی دارد تا سقف ۱۰ همت تسهیلات برای اجرای پروژههای فناورانه بهینهسازی مصرف انرژی در صنایع بزرگ اختصاص دهد. این برنامه بر پایه ظرفیت «ساخت بار اول» در قانون جهش تولید دانشبنیان طراحی شده و هدف آن تسریع ورود محصولات و خدمات فناورانهای است که برای نخستینبار در کشور تولید یا ارائه میشوند.
برنامه نوآوری بار اول با هدف گسترش نوآوری از تولید سختافزاری به خدمات فناورانه تدوین شده است. تمرکز فاز نخست برنامه بر صنایع بزرگ و انرژیبر مانند فولاد، پتروشیمی، صنایع غذایی و سایر واحدهای تولیدی است و حوزه مصرف خانگی در این مرحله مدنظر قرار نگرفته است. شرکتهای دانشبنیان میتوانند با استفاده از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، تجهیزات کممصرف و فناوریهای نوین صنعتی، پروژههایی برای کاهش مصرف انرژی ارائه کنند و در صورت اثبات اثرگذاری، از حمایتهای معاونت علمی بهرهمند شوند.
سازوکار اجرایی طرح مبتنی بر قراردادهای چندجانبه میان معاونت علمی، صندوق نوآوری و شکوفایی، سازمان بهینهسازی، صنعت متقاضی و شرکت دانشبنیان است تا تعهدات همه طرفها شفاف شود. حداکثر ۵۰ درصد منابع هر پروژه از طریق تسهیلات ارزانقیمت تأمین میشود و ۵۰ درصد دیگر باید توسط صنعت آورده شود. برای تضمین تحقق صرفهجویی، ایجاد و استفاده از شرکتهای مستقل اندازهگیری و صحهگذاری بر اساس استانداردهای بینالمللی ضروری اعلام شده است تا میزان واقعی کاهش مصرف بهطور دقیق ارزیابی شود.
معاونت علمی تأکید کرده است که نقش خود را بازارسازی میداند و شرکتهای دانشبنیان را مستقیماً به صنایع معرفی نخواهد کرد؛ انتخاب شریک فناور بر عهده صنعت است و معاونت علمی صرفاً امکانسنجی علمی و تأمین تسهیلات را انجام میدهد. از دیگر ابزارهای تشویقی، ظرفیت اعتبار مالیاتی برای شرکتهایی است که در پروژههای تحقیق و توسعه مرتبط با کاهش مصرف انرژی سرمایهگذاری کنند؛ این مشوق منوط به استفاده از فناوریهای نو و محصولات دانشبنیان است. همچنین معاونت علمی از بهکارگیری ظرفیت صنایع خلاق برای فرهنگسازی و آموزش، تولید انیمیشنهای آموزشی، بازیهای آموزشی و انتشار محتوای تعاملی از طریق سکوهای دیجیتال حمایت میکند.
معاونت علمی اعلام کرده است که تا سقف ۱۰ هزار میلیارد تومان از پروژههای فناورانه بهینهسازی انرژی حمایت میکند و برآوردها نشان میدهد در صورت سرمایهگذاری کامل این اعتبار، امکان صرفهجویی سالانه بین ۱.۵ تا ۲ میلیارد مترمکعب گاز و حدود ۳ میلیارد کیلوواتساعت برق وجود دارد؛ معادل تولید یک نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی. این نهاد تأکید کرده است که رقم اعلامشده سقف قطعی نیست و در صورت رشد تقاضا و تعریف پروژههای موفق، امکان افزایش حمایتها وجود دارد. همچنین بر ضرورت اصلاح سیاستهای اقتصادی و توجه به ارزش واقعی صرفهجویی تأکید شده تا فناوریهای نوین بهصورت هدفمند و اقتصادی در بخشهای مختلف از جمله آب، کشاورزی و شبکههای انرژی بهکار گرفته شوند.
