پس از یک ماه تعویقِ پرحاشیه به دلیل نگرانیهای امنیتی، سرانجام مدلهای جدید هوش مصنوعی OpenAI اجازه انتشار یافتند. این تأخیر که در پی فشارهای دولت ایالات متحده و با هدف ارزیابی دقیق تهدیدات امنیت ملی رخ داده بود، بار دیگر نشان داد که هوش مصنوعی فراتر از یک ابزار فناورانه، اکنون به یکی از ستونهای اصلی رقابت ژئوپلیتیک میان قدرتهای جهانی تبدیل شده است.
واشنگتن با نگرانی از احتمال بهرهبرداریهای نظامی یا سایبری توسط رقبایی همچون چین و روسیه، سیاستهای سختگیرانهای را برای عرضه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی در پیش گرفته است. مقامات آمریکایی بیم آن دارند که این فناوریها بتوانند زیرساختهای حیاتی و سیستمهای پیچیده و قدیمی را در برابر حملات سایبری پیشرفته آسیبپذیر کنند. در همین حال، پکن نیز بیکار ننشسته و جلسات متعددی را با شرکتهای فناوری خود برگزار کرده تا احتمال محدودیتهای دسترسی جهانی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی داخلی خود را بررسی کند.
بر اساس گزارش «آکسیوس»، مدل قدرتمند «ChatGPT 5.6» که با کد نام «Sol» شناخته میشود، پس از برگزاری جلسات فشرده میان مقامات دولتی و مدیران شرکت OpenAI، مجوز عرضه را دریافت کرد. در کنار این مدل، دو مدل اقتصادیتر و در دسترستر با نامهای «ترا» (Terra) و «لونا» (Luna) نیز برای کاربران ارائه شدهاند. پیش از این، دسترسی به این مدلها تنها محدود به گروه کوچکی از شرکای استراتژیک بود که اطلاعات فعالیتهای آنها پیشتر در اختیار نهادهای نظارتی آمریکا قرار گرفته بود.
این رویکرد محتاطانه تنها مختص OpenAI نیست؛ پیشتر، شرکت «آنتروپیک» (Anthropic) نیز به درخواست دولت آمریکا، مدلهای پیشرفته خود یعنی «مایتوس ۵» (Mythos 5) و «فابل ۵» (Fable 5) را برای کاربران خارجی مسدود کرده بود. این محدودیتها تنها هفته گذشته و پس از آنکه آنتروپیک اقدامات ایمنی ویژهای را به ساختار مدلهای خود اضافه کرد، رفع شدند.
عرضه این مدلها در شرایط فعلی، مهر تأییدی بر این واقعیت است که توسعه هوش مصنوعیِ «ابرپیشرفته» دیگر صرفاً یک مسابقه در سیلیکونولی نیست؛ بلکه فرآیندی است که در آن «امنیت ملی» و «دیپلماسی فناوری» حرف اول و آخر را میزنند. حالا باید دید آیا مدل Sol میتواند استانداردهای سختگیرانه دولت ترامپ را در درازمدت حفظ کند یا خیر.
