در حالی که غولهای فناوری، ابزارهای هوش مصنوعی خود را پشت دیوارهای بلند انحصار پنهان کردهاند و اجازه استفاده از آنها را برای ساخت مدلهای رقیب نمیدهند، گروهی از مغزهای متفکر ایرانی در قلب سیلیکونولی، با جذب سرمایهای خیرهکننده، این حصار را نشانه گرفتهاند. استارتاپ جاهطلبانه «میرندیل» (Mirendil) که توسط تیمی با محوریت متخصصان ایرانی تأسیس شده، بهتازگی موفق شده است در مرحله جذب سرمایه بذری، مبلغ ۲۰۰ میلیون دلار را با ارزشگذاری یک میلیارد دلاری جمعآوری کند تا مسیر جدیدی را برای «خودارتقایی هوش مصنوعی» در خدمت علم بگشاید.
این جذب سرمایه سنگین که با مشارکت بازیگران بزرگ دنیای تکنولوژی نظیر انویدیا، Andreessen Horowitz و Kleiner Perkins انجام شده، میرندیل را در کانون توجهات قرار داده است. بنیانگذاران این شرکت، «بهنام نیشابور» (مدیرعامل)، «شایان صالحیان» (از اعضای اولیه xAI) و «تارا رضایی» (فارغالتحصیل MIT) در کنار «هارش مهتا»، قصد دارند مدلهایی بسازند که بهجای انحصار در دست شرکتهای خاص، به دانشمندان اجازه دهد سیستمهای هوشمند اختصاصی خود را در حوزههایی مانند پزشکی و مهندسی مواد توسعه دهند. نیشابور که پیشتر در گوگل و آنتروپیک تجربیات ارزشمندی کسب کرده، هدف نهایی این شرکت را ساخت «هوش مصنوعیِ سازنده هوش مصنوعی برای علم» توصیف میکند.
موضوع اصلی فعالیت میرندیل، یعنی «خودارتقایی بازگشتی» (استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن کدها و ساخت سیستمهای پیشرفتهتر)، همواره در شرکتهایی مثل آنتروپیک با سختگیریهای شدید همراه بوده است. در حالی که آنتروپیک اذعان کرده بیش از ۸۰ درصد کدهای این شرکت توسط هوش مصنوعی خودش نوشته میشود، اما دسترسی سایر توسعهدهندگان به این قابلیت را با قوانین سختگیرانه مسدود کرده است. بسیاری از منتقدان، این روند را به دلیل نگرانی از «خروج کنترل از دست انسان» خطرناک میدانند؛ اما تیم میرندیل معتقد است که این فرایند، کوتاهترین و ایمنترین مسیر برای جهشهای بزرگ علمی است.
نام این استارتاپ که از زبان الفی در دنیای ارباب حلقهها برگرفته شده و به معنای «دوستدار چیزهای گرانبها» است، حالا به نمادی از امید برای کسانی تبدیل شده که از انحصارطلبی غولهای تکنولوژی به ستوه آمدهاند. تیمی که هسته اصلی آن را نخبگان ایرانی تشکیل میدهند، قصد دارد در ماههای آینده، محصول اولیه خود را برای بازخوردگیری عرضه کند. باید دید آیا این تیمِ باسابقه که سابقه فعالیت در پروژههای بزرگی همچون «کلاد» (Claude) را در کارنامه دارند، میتوانند با این ۲۰۰ میلیون دلار، مدلهای انحصاری غولهای فناوری را به چالش بکشند یا خیر. نیشابور در این باره میگوید: «غیرممکندانستن این موضوع را نمیپذیرم؛ این صرفاً یک مسئله دشوار است که میتوان آن را حل کرد.»
