در حالی که فضای سیاسی کشور پیرامون تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا ملتهب است، صدای متفاوتی از اتاق بازرگانی شنیده میشود که بر واقعیتهای تلخ اقتصادِ «بقا» تمرکز دارد. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفتگو با عصر ایران با دفاع از روند فعلی مذاکرات، این تفاهمنامه را نه یک انتخاب ایدئولوژیک، بلکه متنی «کارشناسی، معقول و موفق» میداند که میتواند زمینهساز تغییر ریل در تعاملات جهانی ایران باشد. او معتقد است دولت در اقدامی هوشمندانه و با عبور از فشارهای سنگین جریانهای مخالف، موفق شده است با مدیریت مذاکرات، امتیازات لازم را کسب کند؛ هرچند تأکید میکند که موفقیت نهایی این مسیر، در گرو استمرار هوشمندانه تا رسیدن به نتیجهای ملموس است. نجفی در پاسخ به منتقدانی که توافق را فاقد دستاورد میدانند، تصریح میکند که این افراد تحلیل دقیقی از پیچیدگیهای منطقهای ندارند؛ چراکه در دیپلماسی بینالمللی، مفهوم «برد صددرصدی» یک توهم است و هر مذاکرهای یک بدهبستان دوجانبه است که طرف مقابل نیز برای اقناع افکار عمومی داخلی خود، ناچار به دریافت امتیاز است.
فراتر از این مباحث دیپلماتیک، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی نسبت به سرعتِ تغییرات در شطرنج ژئوپلیتیک منطقه هشدار جدی میدهد. از نگاه او، زمان علیه ایران در حرکت است و اگر از فرصتهای تعامل استفاده نشود، مزیتهای رقابتی کشور به سرعت توسط رقبای منطقهای بلعیده خواهد شد. او به پروژههای زیرساختی امارات در احداث کانالهای تجاری جدید و همچنین خاکبرداریهای عظیم عمان برای جایگزینی تنگه هرمز اشاره میکند که نشان میدهد همسایگان ایران منتظر رفع تحریمها نمیمانند و در حال بازتعریف مسیرهای تجاری جهان هستند. نجفی معتقد است که توافق فعلی، فرصتی برای پایاندادن به دوران «زیرفروشی» نفت و پتروشیمی است؛ چراکه با مدیریت دقیق و صادراتِ استاندارد، میتوان هزینههای ناشی از تحریم را حذف کرد و محصولات را با قیمت واقعی به بازارهای جهانی رساند.
در نهایت، این فعال اقتصادی بر این باور است که توافق با آمریکا، کاتالیزوری برای احیای کریدورهای واردات تکنولوژی و قطعات صنعتی است که در صورت اجرایی شدن، باید منجر به گذار از مدیریت «جزیرهای» به یک سیستم مدیریتی «یکپارچه» در تجارت خارجی شود. او تأکید میکند که جبران شکاف عمیق میان ایران و استانداردهای جهانی بانکداری و حملونقل، نیازمند سرمایهگذاری ویژه روی نیروی انسانی متخصص است. از دیدگاه رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، با تغییر بستر همکاری از سوی آمریکا و رفع فشارهای تنبیهی، بسیاری از کشورهای منطقه که به دلیلِ تهدیدات تحریمی از همکاری با ایران سر باز میزدند، به سمت تعاملات سازنده بازخواهند گشت؛ چراکه منافع اقتصادی و تمایل ذاتی همسایگان به تجارت، با حذفِ موانعِ واشینگتن، به سرعت مسیرِ عادیسازی روابط با ایران را هموار خواهد کرد.
