معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با همکاری انجمن فرنچایز ایران از مدل «فرنچایز دانشبنیان» بهعنوان یکی از ابزارهای جدید توسعه شرکتهای فناور رونمایی کرد؛ مدلی که به گفته مسئولان، قرار است مسیر رشد شرکتهای دانشبنیان را از افزایش صرف تعداد شرکتها به سمت مقیاسپذیری، توسعه بازار و گسترش جغرافیایی فناوری تغییر دهد. در این برنامه همچنین اهدافی مانند ایجاد ۵۰۰ هزار شغل پایدار، دستیابی به یک درصد از تولید ناخالص داخلی کشور و یک میلیارد دلار صادرات غیرنفتی برای صنعت فرنچایز در افق ۱۴۱۰ مطرح شد.
گذار از «تعداد شرکتها» به «مقیاسپذیری فناوری»
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، با اشاره به نزدیک شدن زیستبوم دانشبنیان کشور به دو دهه فعالیت، گفت: اکنون مسئله اصلی دیگر ایجاد شرکتهای جدید نیست، بلکه باید زمینه رشد و مقیاسپذیری شرکتهای موجود فراهم شود.
او تأکید کرد: بسیاری از شرکتهای دانشبنیان پس از توسعه محصول و ورود اولیه به بازار، در مرحله گسترش فعالیت متوقف میشوند؛ زیرا ناچارند دوباره مسیرهایی مانند ایجاد شبکه فروش، آموزش نیروی انسانی، طراحی مدل کسبوکار و تأمین مالی را از ابتدا طی کنند. به اعتقاد افشین، مدل فرنچایز دانشبنیان میتواند این تجربههای موفق را استاندارد کرده و به سایر نقاط کشور منتقل کند تا فناوری به جای باقی ماندن در یک شرکت، در مقیاس ملی توسعه پیدا کند.
افشین با تأکید بر اینکه منظور از فرنچایز صرفاً اعطای نمایندگی یا فروش برند نیست، توضیح داد: در این مدل، فناوری، دانش فنی، فرآیندها، مدل درآمدی، استانداردهای عملیاتی و تجربه توسعه بازار به شکلی قابل انتقال در اختیار سایر مجموعهها قرار میگیرد. او این رویکرد را بخشی از سیاست «اقتصاد تکثیر» دانست؛ اقتصادی که در آن ارزشآفرینی تنها به خلق فناوری محدود نمیشود، بلکه امکان بازتولید و توسعه آن در نقاط مختلف کشور نیز فراهم میشود.
حامد رفیعی، رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایهگذاری معاونت علمی، نیز با اشاره به اینکه مأموریت این مرکز فراتر از تأمین مالی شرکتهاست، گفت: هدف اصلی، نهادینهسازی اقتصاد دانشبنیان از طریق توسعه فناوری در مقیاس ملی است. به گفته او، توسعه یک فناوری در هزار نقطه کشور، نسبت به ایجاد هزار فناوری پراکنده، اثرگذاری بیشتری بر اقتصاد خواهد داشت و همزمان تابآوری اقتصاد دانشبنیان را نیز افزایش میدهد.
رفیعی افزود: تمرکز جغرافیایی فناوری میتواند در شرایط بحرانی به یک نقطه ضعف تبدیل شود؛ در حالی که توسعه شبکهای فناوری در استانهای مختلف، ریسکهای عملیاتی را کاهش داده و استمرار فعالیت کسبوکارها را تضمین میکند.
سهم ۳ درصدی فرنچایز از اقتصاد آمریکا؛ هدفگذاری ایران برای ۵۰۰ هزار شغل
مجید کرباسچی، رئیس هیئتمدیره انجمن فرنچایز ایران، با اشاره به سابقه این صنعت در جهان گفت فرنچایز در اقتصادهای توسعهیافته جایگاه تثبیتشدهای دارد و برآوردها نشان میدهد این صنعت بین ۲ تا ۳ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص میدهد. به گفته او، تنها در آمریکا حدود ۳ درصد اقتصاد و نزدیک به ۹ میلیون شغل به صنعت فرنچایز مرتبط است.
کرباسچی تأکید کرد: این مدل کسبوکار با سرمایههای خرد، توسعه سریع و ایجاد اشتغال پایدار همخوانی دارد و طی سالهای اخیر نیز نمونههای موفقی از آن در ایران شکل گرفته است. او همچنین توسعه فرنچایز در شرکتهای دانشبنیان را نیازمند سازوکارهای تخصصیتر برای حفاظت از دانش فنی و داراییهای فناورانه دانست.
در ادامه، علی مولایی، مدیرعامل انجمن فرنچایز ایران، از برنامه جامع توسعه فرنچایزهای فناورانه رونمایی کرد. او با اشاره به وجود ۱۶ هزار هزار میلیارد تومان نقدینگی و حدود ۵۰ میلیارد دلار ارز خانگی، هدایت سرمایههای خرد مردم به سمت کسبوکارهای مولد را یکی از مهمترین کارکردهای این مدل عنوان کرد.
مولایی اعلام کرد: انجمن فرنچایز ایران برای افق سال ۱۴۱۰ سه هدف اصلی را دنبال میکند؛ سهم یکدرصدی از تولید ناخالص داخلی کشور، ایجاد ۵۰۰ هزار شغل پایدار و دستیابی به یک میلیارد دلار صادرات غیرنفتی. به گفته او، حدود ۷۰ درصد این اهداف قرار است در حوزه کسبوکارهای فناور و دانشبنیان محقق شود.
او همچنین از برنامهای سهمرحلهای برای شناسایی، آموزش، استانداردسازی و توسعه شرکتهای دانشبنیان مستعد فرنچایز خبر داد و گفت: در صورت اجرای کامل این برنامه، ایران میتواند به یکی از قطبهای فرنچایزهای فناورانه در منطقه تبدیل شود.
