بسیاری از تیمهای فناور در ایران نه بهدلیل ضعف محصول یا کمبود توانمندی، بلکه به این دلیل از چرخه سرمایهگذاری و همکاری صنعتی جا میمانند که به سرمایهگذاران، رویدادهای بزرگ و شبکههای ارتباطی شناختهشده دسترسی ندارند. «عیار» قرار است این معادله را تغییر دهد؛ سامانهای که میخواهد بهجای رابطه و جغرافیا، کیفیت، آمادگی و ظرفیت واقعی تیمها را در مرکز فرایند ارزیابی قرار دهد.
شرکت تسهیلگران صادرات هوش مصنوعی صنعتی «هومص» در نشست خبری خود از دستیار هوشمند «عیار» رونمایی کرد؛ سامانهای که با هدف شناسایی، ارزیابی و هدایت استارتآپها و شرکتهای فناور طراحی شده تا آنها را به مسیر جذب سرمایه، پروژه و همکاری صنعتی وارد کند.
محمدرضا معبودیان، مدیرعامل هومص، با اشاره به تجربه بررسی صدها فرصت فناورانه بیان کرد: از میان ۳۳۸ پرونده شناساییشده، تنها ۸ مورد به بررسیهای موشکافانه رسیدهاند. به گفته او، نمیتوان باقی پروندهها را صرفاً فاقد فناوری یا استعداد دانست؛ چراکه بخشی از مشکل به این موضوع برمیگردد که تیمها نمیدانند سرمایهگذار برای تصمیمگیری به چه اطلاعاتی نیاز دارد و گاهی یک فرصت، پیش از آنکه درست معرفی شود، از چرخه بررسی خارج میشود.
در اکوسیستم فناوری، دسترسی به سرمایه هنوز تا حد زیادی به حضور در رویدادها، معرفیهای شخصی و ارتباط مستقیم با سرمایهگذاران گره خورده است. این وضعیت میتواند باعث شود تیمهایی که خارج از تهران فعالیت میکنند یا به شبکههای شناختهشده دسترسی ندارند، کمتر دیده شوند؛ حتی اگر از نظر محصول و توان فنی ظرفیت بالایی داشته باشند.
«عیار» تلاش میکند نقطه شروع این فرایند را تغییر دهد. متقاضیان میتوانند اطلاعات کسبوکار، محصول، بازار، تیم، مدل مالی و پیچ خود را در سامانه ثبت کنند و بدون نیاز به معرفی اولیه وارد فرایند ارزیابی شوند. پس از آن، سامانه وضعیت پرونده را مشخص کرده و نشان میدهد برای ورود به مرحله بعد چه نقاط ضعفی باید برطرف شود.
مهران ضیابری، معاون فنی هومص، با تأکید بر همین رویکرد توضیح داد: هدف عیار این است که نقطه ورود به مسیر سرمایهگذاری برای همه شفاف باشد. به گفته او، یک تیم در استانی دور از مرکز باید بتواند با همان معیارهایی ارزیابی شود که تیمی در شبکههای شناختهشده سرمایهگذاری قرار دارد. البته عیار نمیتواند دسترسی برابر به همه منابع را تضمین کند، اما میتواند نقش رابطه و حضور فیزیکی را در آغاز این مسیر کاهش دهد.
یکی از چالشهای دیگر تیمهای فناور، دریافت پاسخ منفی بدون اطلاع از دلیل آن است. یک استارتآپ ممکن است به دلیل ضعف محصول، بازار، مدل مالی، ترکیب تیم یا حتی شیوه ارائه نتواند نظر سرمایهگذار را جلب کند، اما معمولاً مشخص نیست دقیقاً کدام بخش نیاز به اصلاح دارد.
در مدل عیار، آمادهنبودن قرار نیست به معنای بستهشدن پرونده باشد. ضیابری میگوید تیمها میتوانند متوجه شوند کدام ادعاهایشان پشتوانه کافی ندارد، چه ایرادی در مدل مالی وجود دارد و پیش از مراجعه دوباره به سرمایهگذار چه اقداماتی باید انجام دهند. به این ترتیب، پاسخ منفی میتواند به جای یک بنبست، به نقشهای برای بهبود تبدیل شود.
فرصتی برای پیدا کردن ظرفیتهای کمتر دیدهشده
وجود یک مسیر ورودی دائمی میتواند دامنه جستوجوی هومص را نیز گستردهتر کند؛ از تیمهای دانشگاهی و شرکتهای صنعتی باسابقه گرفته تا گروههای فنی فعال در استانهایی که معمولاً کمتر در کانون توجه سرمایهگذاران قرار دارند.
از سوی دیگر، انباشت دادههای حاصل از این ارزیابیها میتواند تصویری روشنتر از ظرفیتهای فناورانه کشور ارائه دهد؛ اینکه چه توانمندیهایی در استانها و حوزههای مختلف وجود دارد و میان نیاز صنایع و ظرفیت شرکتهای فناور چه فاصلهای ایجاد شده است.
معبودیان نیز با تأکید بر اهمیت کشف فرصتها در کنار ارزیابی آنها گفت: اگر سرمایهگذاران فقط تیمهایی را ببینند که از قبل به آنها نزدیک هستند، بخش قابلتوجهی از ظرفیت کشور نادیده میماند. به گفته او، عیار میتواند هم میدان جستوجو را گستردهتر کند و هم فرایند غربال فرصتها را ساختارمندتر پیش ببرد.
عیار فقط برای سرمایهگذاری نیست
کارکرد این سامانه به جذب سرمایه محدود نمیشود. شرکتهای فناور میتوانند محصولات، توانمندیها و نمونهکارهای خود را در عیار معرفی کنند و برای ورود به شبکه شرکای هومص مورد ارزیابی قرار گیرند. بنابراین، حضور در این سامانه میتواند در نهایت به سرمایهگذاری، پروژه، دسترسی به بازار یا شکلگیری همکاری با یک شریک صنعتی منجر شود.
ضیابری در توضیح مأموریت هومص نیز تأکید کرد: این مجموعه صرفاً یک صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر تخصصی در حوزه هوش مصنوعی صنعت و معدن نیست و هدف آن، ایجاد اتصال میان فناوری، مسائل واقعی صنعت، بازار و شرکای صنعتی است.
قرار است «عیار» پس از برگزاری نمایشگاههایی مانند الکامپ و اینوتکس نیز به فعالیت خود ادامه دهد و به درگاهی دائمی برای شناسایی و ارزیابی تیمهای فناور تبدیل شود؛ مسیری که میتواند بخشی از وابستگی اکوسیستم سرمایهگذاری به معرفیهای شخصی، رویدادهای محدود و شبکههای سنتی ارتباطی را کاهش دهد.
