پنل «آینده تجارت الکترونیک ایران» در حاشیه رونمایی از گزارش تجارت الکترونیک سال ۱۴۰۳ با حضور سعید محمدی، همبنیانگذار دیجیکالا، امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ و مسعود شاهمرادی، مدیرعامل خانومی برگزار شد. در این نشست، فعالان تجارت الکترونیک درباره رشد بازار، کاهش قدرت خرید، نقش پلتفرمها و موانع توسعه تجارت آنلاین در ایران صحبت کردند.
سعید محمدی، همبنیانگذار دیجیکالا، با اشاره به رشد سالانه ۳۴ درصدی تجارت الکترونیک گفت: این میزان رشد در مقایسه با بسیاری از صنایع، رقم قابلتوجهی است. با این حال، به اعتقاد او مسئله اصلی تجارت الکترونیک ایران «کمعمق بودن» بازار است؛ یعنی تعداد کاربران بالاست اما دفعات خرید و سهم تجارت الکترونیک از سبد هزینه مشتریان همچنان پایین است.
محمدی توضیح داد: تجارت الکترونیک ایران اکنون بیش از ۵۰ میلیون کاربر دارد که در یک سال حداقل یک خرید آنلاین انجام دادهاند. به گفته او، این رقم از نظر ضریب نفوذ امیدوارکننده است، اما کاربران هنوز سهم کوچکی از کیف پول خود را به خرید آنلاین اختصاص میدهند.
۵۰ میلیون کاربر؛ اما سهم کوچک از کیف پول مشتری
همبنیانگذار دیجیکالا با مقایسه ایران با کشورهای پیشرو و حتی برخی کشورهای منطقه، تأکید کرد: پایین بودن سهم تجارت الکترونیک لزوماً به معنی نبود کاربر نیست، بلکه یکی از مشکلات اصلی، پایین بودن تعداد دفعات خرید و محدود بودن سبد خرید آنلاین کاربران است.
او همچنین به کاهش قدرت خرید خانوارها بهعنوان یکی از موانع اصلی رشد تجارت الکترونیک اشاره کرد و توضیح داد: در سالهای اخیر فشار هزینهای بر خانوارها افزایش یافته و این موضوع بهطور مستقیم روی مصرف کالاهای استاندارد مانند موبایل، لوازم خانگی و کالاهای الکترونیکی اثر گذاشته است.
محمدی همچنین توسعه پلتفرمهای بزرگ و سرمایهگذاری بیشتر روی فناوری و ساخت بازار را از عوامل مهم رشد تجارت الکترونیک دانست و با اشاره به تجربه کشورهایی مانند قزاقستان گفت: ایران برای رسیدن به بازارهای بزرگتر نیازمند سرمایهگذاری جدیتر در این حوزه است.
امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ، نیز با اشاره به ضریب نفوذ بالای تجارت الکترونیک بیان کرد: مسئله اصلی، افزایش استفاده کاربران از خرید آنلاین در دستههای مختلف کالایی است. او به تفاوت قابلتوجه میان تجارت الکترونیک و سوشالکامرس اشاره کرد و گفت در برخی دستهها مانند فشن، اندازه بازار فروش در شبکههای اجتماعی چند برابر پلتفرمهای رسمی است.
سمیعی همچنین محدودیتهای موجود برای فعالیت کسبوکارها در اینستاگرام و سایر پلتفرمها را از موانع توسعه سوشالکامرس دانست.
موج دوم تجارت الکترونیک در راه است؛ اما عدم قطعیت مانع اصلی است
مسعود شاهمرادی، مدیرعامل خانومی، معتقد است ایران در آستانه «موج دوم تجارت الکترونیک» قرار دارد. به گفته او، موج اول با شکلگیری اپلیکیشنها و پلتفرمهای بزرگ همراه بود، اما موج دوم باید بر افزایش تعداد دفعات خرید و بالا بردن ارزش طول عمر مشتری (CLV) متمرکز شود.
شاهمرادی تأکید کرد: تعداد بالای کاربر بهتنهایی کافی نیست و کسبوکارها باید سهم بیشتری از کیف پول مشتری را به دست بیاورند. او تجربه مشتری و ایجاد ارتباط عمیقتر با مصرفکننده را یکی از مهمترین فرصتهای رشد تجارت الکترونیک دانست.
مدیرعامل خانومی همچنین کوچک شدن قدرت خرید مردم را بزرگترین مانع رشد کسبوکارها در ایران عنوان کرد، اما در کنار آن از «عدم قطعیت» بهعنوان یکی از جدیترین مشکلات نام برد. به گفته او، تغییرات سریع قوانین، شرایط اقتصادی و پیشبینیناپذیری محیط کسبوکار باعث شده شرکتها نتوانند برای آینده با اطمینان تصمیم بگیرند.
شاهمرادی همچنین ضعف زیرساختهای اینترنت، کیفیت ارتباط با مشتری و دسترسی به فناوری را از دیگر موانع توسعه تجارت الکترونیک دانست و در جمعبندی گفت: اگر عدم قطعیت از فضای کسبوکار ایران خارج شود، حل سایر مشکلات نیز امکانپذیرتر خواهد شد.
