معاون اول رئیس‌جمهور در نقدی صریح و بی‌سابقه از رویکرد محدودسازی فناوری، فیلترینگ را عامل کوری اشراف امنیتی کشور توصیف کرد و در عین حال معماری پشت پرده سهم‌بندی بنزین را در دل جنگ ۱۲ روزه به‌مثابه‌ای ممکن تشریح داد.
محمدرضا عارف در دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، از حاکمیت اینترنت تا تحول بنزین، در یک سخنان جامع، پرونده‌های داغ دولت را به نطقه عمومی گذاشت. برجسته‌ترین بخش اظهارات او اما صرف‌نظر از مناظره جاری درباره فضای مجازی بود.
عارف انتقاد از رویکرد فیلترینگ را از ابعاد امنیت ملی، نه فقط آزادی مدنی، پیگیری کرد و با روایت تاریخی تازه از هزینه‌های این سیاست گفت:
«رویکرد تحریم فناوری جواب نمی‌دهد. اینترنت مانند یک بزرگراه است؛ اگر یک خودرو در بزرگراه مرتکب تخلف شود، آیا باید کل بزرگراه را مسدود کرد یا با همان خودروی متخلف برخورد کرد؟»
او در ادامه به‌صراحت ناهنجاری فیلترینگ را به ضربه‌پذیری امنیتی نامربط نکرد و ادعای کلیدی خود را چنین صورت‌بندی کرد:
«اکنون فیلترشکن‌ها اشراف امنیتی ما را از بین برده‌اند. باید بتوانیم حاکمیت بر فضای مجازی را به دست آورده و آن را مدیریت کنیم. فیلتر کردن در جنگ‌های اخیر نیز به ما ضربه رسانده است.»
معاون اول رئیس‌جمهور این نگاه را با تحول علمی کشور و حتی تحول مذهبی پیوند داد و گفت تحریم فناوری نه تنها وضع امنیتی را تسلیده نمی‌کند، بلکه ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی با هدف تکمیل «طرحی کامل، جامع و به‌روز برای شبکه ملی اطلاعات» تشکیل شده است.
معماری بنزین: یک عدد، دو هویت قیمت
دویمان فقرات سخنان عارف به معماری اقتصادی جنگ تعلق داشت؛ جایی که او اعداد خام تولید و مصرف را در برابر داشته و به شیوه شفافیت‌محورانه‌ای، مکانیزم قیمت‌گذاری را برمالیت کرد.
کلید ورود: بحران عرضه و تقاضا. مجموع تولید روزانه بنزین کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است و پتروشیمی‌ها نیز روزانه ۲۰ میلیون لیتر دیگر تولید می‌کنند. اما در دومین روز جنگ ۱۲ روزه، مصرف به ۱۹۷ میلیون لیتر صعود کرد؛ یعنی ۸۷ میلیون لیتر فاصله منفی با کل عرضه داخلی.
معماری قیمت. دولت هر لیتر بنزین را با قیمت ۷۰ تا ۸۰ سنت خریداری کرده و به قیمت ۱۵۰۰ تومان در داخل عرضه می‌کند؛ تفاوتی که از منابع ملی و انفال تامین می‌شود و به‌قول عارف «به هیچ عنوان منطقی و مشروع نیست».
طرح سهم‌بندی جدید، در برابر نگرانی قاچاق. تصمیم دولت ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین یارانه‌ای برای هر مصرف‌کننده و عرضه بنزین مازاد به قیمت ۱۰ هزار تومان است؛ در حالی که به اذعان خود معاون اول رئیس‌جمهور، قیمت واقعی هر لیتر حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان است. دولت اعلام کرده اعتقادی به رفتار ناگهانی ندارد.
به‌طور جداگانه، عارف از مداخله مستقیم دولت در استان‌ها خبر داد و گفت قیمت پیشنهادی ۸۷ هزار تومان برای بنزین آزاد که از سوی مسئولان استان کرمان انتخاب شده بود، ممانعت دولتی شد.
عارف اظهارات خود را با طبقه‌بندی اقتصاد جنگ تکمیل کرد و با اذعان به ناقص بودن کنترل قیمت‌ها گفت:
«در کنترل گرانی‌ها خیلی موفق نبوده‌ایم. بخشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از اصلاحات ساختاری بود که جهش تورمی ایجاد کرد، اما در ادامه تورم کنترل شد.»
معاون اول رئیس‌جمهور در عین حال تغییر رویکرد دولتی را منعکس کرد کرد و گفت در برابر پدیده‌های گران‌فروشی، کم‌فروشی و احتکار که به‌نظر او پس از شکست دشمن در جبهه نظامی، ابزار جنگ اقتصادی شده‌اند از رویکرد «پند و نصیحت» به مسیر برخورد شدید عبور صورت می‌گیرد.
او هم‌چنین در مقام خوداتکایی سوختی، از طرح‌های تحول صنعت خودروسازی، تولید خودروهای دوگانه‌سوز و برقی، اخراج خودروهای فرسوده دولتی و مقابله با قاچاق سوخت یاد کرد و اولویت برنامه راهبردی دوساله قوه مجریه را همچنان «اقتصاد و معیشت» معرفی کرد.
