مقالات آموزشی و تحلیلی کارآفرینی اجتماعیمقالات تحلیلی

تفاوت نوآوری اجتماعی، بنگاه اجتماعی و کارآفرینی اجتماعی

مقایسه ای جهت فهم بهتر چارچوب های فعالیت اجتماعی

شاید استفاده از تعداد زیادی از واژه که پسوند اجتماعی را به همراه دارند شما را سردرگم کرده باشد. سه مورد از مفاهیم مهم در این حوزه نوآوری اجتماعی، بنگاه اجتماعی و کارآفرینی اجتماعی هستند. این سه مفهوم با وجود شباهت هایی که به یکدیگر دارند دارای تفاوت هایی نیز می باشند که درک آن به فهم بهتر چارچوب های فعالیت اجتماعی کمک می کند. خانم سوزان اسمیت که خود کارآفرین اجتماعی است و در این حوزه فعالیت آموزشی داشته است تمایز این سه مفهوم را به این شکل بیان می کند:

نوآوری اجتماعی در مورد «ایده» است ولی این‌گونه نیست که شامل هر ایده­ جدیدی شود. منظور از کلمه اجتماعی، در نوآوری اجتماعی آن است که باید ایده‌ای که نسبت به راهکارهای موجود عملکرد بهتری دارد و در قالب‌های مختلف محصول، خدمت یا روش تغییر ایجاد می‌کند، سودش در درجه­ اول به جامعه برسد. مثلاً، یک گوشی همراه به­ خودی­ خود یک محصول نوآورانه­ اجتماعی محسوب نمی­شود، اما می­توان از آن به ­منظور تشخیص بیماری استفاده کرد.

یک خدمت اجتماعی نوآورانه حتی می‌­تواند به شکل تغییر سیاستی باشد. مثلاً این ایده که به معلمان اجازه داده شود در ازای تدریس در مناطق یا مدارس محروم از تعویق یا بخشودگی وام برخوردار شوند. پرداخت در ازای موفقیت یک شیوه­ نوآورانه است که جهت تأمین هزینه پیشرفت­‌های سودمند اجتماعی به کار می­رود.

درنهایت برای بررسی آن که آیا ایده‌های نوآورانه از میزان تأثیر اجتماعی بالایی برخوردار هستند، باید آن‌ها را به بوته­ آزمایش گذاشت.

بنگاه اجتماعی به «مدل تجاری» مربوط می­شود. بنگاه اجتماعی، کسب و کاری است که می‌تواند انتفاعی یا غیرانتفاعی باشد و از هدف‌گذاری دو منظوره برخوردار است، یعنی می­خواهد هم بازده اجتماعی و هم درآمد مالی خود را به حداکثر برساند. هرچند شاید بنگاه اجتماعی در آغاز کار خود یا برای پروژه‌­های اجتماعی، از کمک­‌های مالی خیرخواهانه استفاده کند، اما به دنبال ایجاد یک مدل تجاری متکی بر خود و مبتنی بر بازار است.

مقایسه ای جهت فهم بهتر چارچوب های فعالیت اجتماعی

کارآفرینی اجتماعی به «طرز فکر» مرتبط است. کارآفرینان اجتماعی، کارگزاران تغییرند که برای ایجاد تغییر اجتماعی راهکارهای جسورانه و خلاقانه­ را به‌وسیله ساختن سازمان­‌های جدید یا در کسوت «کارآفرینان درون سازمانی» در سازمان­‌ها و جوامع موجود، مطرح می­‌کنند. درست است که آن‌ها کارآفرینان اجتماعی هستند، اما سازمانشان می‌­تواند یک بنگاه اجتماعی باشد یا نباشد. به همین ترتیب ایده­ آن‌ها هم می‌تواند از نظر اجتماعی نوآورانه باشد یا نباشد.

آنچه معرف کارآفرینان اجتماعی است، سه اصلی است که از آن پیروی می­کنند:

1) آن‌ها عاشق مسئله هستند نه راه ­حل.

2) آن‌ها باور دارند که هیچ­ فردی مالک یک راهکار اجتماعی نیست. در عوض، این راهکار می­‌بایست با همکاری جامعه تدوین شود تا پایداری و اثربخشی آن با استفاده از یک فلسفه­ مدیریت تغییر تضمین گردد.

3) آن‌ها می­‌دانند که اثرگذاری، خط‌مشی حوزه اجتماعی محسوب می­‌شود. کارآفرینان اجتماعی فقط بر نوآوری و اختراع متکی نیستند؛ بلکه اثرگذاری را به اثبات می‌رسانند و در پی توسعه و گسترش کار هستند. نکته­‌ای که باعث می‌شود رویکردشان هم نظری و هم سازمان‌یافته و اجرایی باشد.

محمدرضا ذاکری

دانشجوی ارشد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، دبیر بخش ویژه نامه اجتماعی اکوموتیو

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *