کشاورزیمقالات کشاورزی

بذر هیبریدی چیست؟

بذر هیبریدی یا همان بذر F1 ، به طور مستقیم از پیوند دو والد که از لحاظ ژنتیکی کاملا از هم متمایز هستند ایجاد می­شود . بذرهای هیبریدی نسبت به والدین خود برتری کامل دارند چرا که ترکیبی از صفات کیفی و مفید هر دو والد هستند.

روش تولید بذر‌های هیبرید، در مقابل روش تولید بذرهای استاندارد معمول، توسط گرده‌افشانی باز (OP) قرار دارد. در روش تولید بذر توسط گرده‌افشانی آزاد، بذرها از طریق عوامل طبیعی در محیط آزاد مثل باد ، حشرات و … ایجاد می­شوند اما تولیدکنندگان بذرهای هیبرید، گیاهان والد را تلاقی می­دهند و نتایج آن­ها را بارها و بارها ثبت می­کنند تا زمانی که فرمولی با نتایج عالی به دست آید؛ البته این روند زمان­بری بوده و ممکن است سال­ها به طول بیانجامد.

هدف این فرایند ایجاد ترکیبی از بهترین صفات ژنتیکی هر دو گیاه والد، در یک بذر هیبریدی است. گیاهانی که از بذرهای هیبریدی تولید می­شوند اغلب دارای ویژگی­هایی مانند مقاومت در برابر بیماری­ها، طعم و بهره­وری بهتر محصول، بلوغ زودتر و… هستند. به طور کلی، از بذرهای هیبریدی بیشتر از بذرهای استاندارد معمول می­توان انتظار تولید محصول داشت.

تاریخچه تولید بذرهای هیبریدی

تاریخچه تولید بذرهای هیبریدی

اولین گیاهی که از بذرهای هیبریدی ایجاد شد گیاه ذرت بود که توسط شخصی به نام «هنری والاس» در دهه ۱۹۲۰ و بر اساس برخی از اکتشافات گرگور مندل در ژنتیک انجام پذیرفت. این کار با هدف کاهش هزینه ­ها و امکان دسترسی مردم به مواد غذایی با قیمت پایین صورت گرفت. بعدها آزمایش­های هیبریداسیون به بذر برنج منتقل شد و سپس به سایر محصولات غذایی مانند گوجه فرنگی، فلفل و درختان میوه گسترش یافت.

بذرهای هیبریدی

آیا محصولات بذرهای هیبریدی همان محصولات اصلاح ژنتیک شده‌اند؟

گیاهان هیبرید با گیاهان اصلاح شده ژنتیکی (GMO) یکسان نیستند. هیبریداسیون تحت گرده افشانی کنترل شده، همچنان یک فرآیند طبیعی است و شبیه به فرایندی است که به طور طبیعی توسط گرده افشانی باز رخ می­دهد.

گیاهان اصلاح شده ژنتیکی با استفاده از فناوری بسیار پیچیده­ای مانند انتقال ژن، در آزمایشگاه ­ها ایجاد می­شوند. آن­ها می‌توانند شامل ژن‌هایی از چندین گونه گیاهی باشند؛ یعنی پدیده‌ای که تقریباً هرگز در طبیعت رخ نمی‌دهد. برخی از گیاهان اصلاح شده ژنتیکی حتی حاوی ژن­هایی از موجودات کاملاً متفاوت هستند. به عنوان مثال، دانشمندان ممکن است قطعه­ای از ژنوم باکتری­ها را به منظور ایجاد گیاهی مقاوم­تر در برابر یک بیماری یا آفت خاص، به گیاه منتقل کنند.

مزایای بذرهای هیبرید نسبت به بذرهای معمولی

مزایای بذرهای هیبرید نسبت به بذرهای معمولی

  • بذرهای هیبریدی در مقایسه با بذرهای استاندارد معمول، ویژگی­های یکنواخت­تری دارند؛ یعنی در این روش، محصولات با ویژگی­های یکسانی (طعم، رنگ، اندازه و…) تولید می­شوند.
  • هیبریدها را می­توان برای داشتن صفات خاص و مطلوب مانند تولید محصول بیشتر، مقاومت در برابر بیماری‌ها یا دوره گل­دهی طولانی­ تر پرورش داد.
  • گیاهان هیبریدی به دلیل مقاومت در برابر بیماری‌ها ، نیاز به سموم شیمیایی کم­تری دارند و درنتیجه محصولات سالم­تری از طریق بذرهای هیبریدی تولید می­شوند.
  • بذرهای هیبرید به تولیدکنندگان تجاری اجازه می­دهد تا گیاهان، گل­ها، میوه ­ها یا سبزیجات یکنواخت تولید کنند که باعث جذابیت بیشتر آن­ها برای مصرف­ کنندگان می­شود.
  • این گیاهان به واسطه نیروی هیبرید، اغلب سریع­تر رشد می­کنند و قوی­تر هستند.
  • گیاهان تولید شده به روش هیبرید، اغلب برای رشد در شرایط نامناسب، مانند شرایط خشکسالی، مناسب‌ترند.

آیا می­توان از بذر هیبرید، بذرگیری کرد؟

آیا می­توان از بذر هیبرید، بذرگیری کرد؟

نکته حائز اهمیت در خصوص بذرهای ترکیبی هیبریدی این است که بعد از یک بار کاشت آن­ها و برداشت محصول هیبریدیF1، خواص ژنتیکی بذری که از محصولات جدید به دست می­آید، ضعیف­ تر از خواص محصول F1 است و به آن بذر هیبریدی F2 گفته می­شود. بنابراین میزان کیفیت و کمیت محصولی که با این بذر جدید در برداشت بعدی خواهیم داشت، بسیار کاهش می­یابد. به همین منظور به کشاورزان توصیه می­شود که در صورت استفاده از بذر ترکیبی هیبریدی برای کشت سال بعد، از محصولات به­دست آمده بذری تهیه نکنند.

در واقع بذر هیبریدیF2، حاصل از بذر به دست آمده از محصولات هیبریدی F1 است که کیفیت آن اغلب کاهش یافته و به همین دلیل بعضی از شرکت­های تولید کننده بذر، بذر هیبریدی F2 را با مبالغ کمتری به کشاورزان ارائه می­کنند.

تولید بذرهای هیبریدی

چشم انداز تولید بذرهای هیبریدی

متأسفانه کشور ایران سالانه مقادیر زیادی بذر از جمله بذرهای F1 را وارد کشور می‌کند که باعث خروج مبالغ زیادی ارز از کشور می‌شود. سرمایه گذاری، حمایت دولت و قرار دادن امکانات مناسب در اختیار دانش‌آموختگان و دانشجویان کشاورزی و اصلاح نباتات، می‌تواند صنعت تولید بذر را در کشور بهبود داده و علاوه بر اشتغال‌زایی، از خروج ارز از کشورجلوگیری کند. همچنین اصلاح ارقام محلی و تولید بذر از آن‌ها به علت سازگاری بیشتر با شرایط کشت و آب و هوایی ایران، باعث افزایش تولید و همچنین حفظ و ذخیره بانک ژن می‌شود.

چشم انداز تولید بذرهای هیبریدی

به این مطلب چه امتیازی می دهید ؟
[Total: 3 Average: 5]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا