ابزارهای مدیریتی

آشنایی با ابزار تحلیل علل ریشه ای (RCA)

ROOT Cause Analysis یا تحلیل علل ریشه ای چیست ؟

تحلیل دلیل ریشه ای یا Root Cause Analysis یک روش حل مسئله است که هدف آن شناسایی علل ریشه ای مشکلات و حوادث است. تحلیل دلیل ریشه ای بر این اصل استوار است که با رفع علل ریشه ای می توان مشکلات را در مقایسه با سایر روش هایی که بر روی نشانه های مشکلات تمرکز می کنند به بهترین نحو حل کرد. از طریق اقدامات اصلاحی، علل اساسی مطرح می شود تا مجددا مشکل حل شود. این منطقی است که فکر کنیم یک اقدام اصلاحی به طور کامل از عود کردن مشکل جلوگیری خواهد کرد. به همین دلیل است که تحلیل ریشه ای اغلب به عنوان یک فرایند تکراری در نظر گرفته می شود.

تحلیل دلیل ریشه ای به عنوان یک ابزار برای بهبود مستمر مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر یک تحلیل علت ریشه ای برای اولین بار مورد استفاده قرار گیرد، این روش واکنشی برای شناسایی و حل مشکلات است. این به این معنی است که یک تجزیه و تحلیل پس از یک مشکل یا حادثه صورت می‌گیرد. با به دست آوردن تجربه از تجزیه و تحلیل علت ریشه، از منفعل به فعال تغییر می‌کند، به طوری که مشکلات را می‌توان در زمان مقتضی پیش بینی کرد. تجزیه و تحلیل علت ریشه ای یک روش تعریف شده دقیق نیست و ابزار، فرآیندها و فلسفه‌های مختلفی وجود دارد که براساس تجزیه و تحلیل علت ریشه ساخته شده اند.

رویکردهای تحلیل دلیل ریشه ای

با این حال، پنج رویکرد وجود دارد که می تواند در عمل شناسایی شود:

  1. تجزیه و تحلیل ریشه ای مبتنی بر ایمنی: منشاء آن می‌تواند عمدتا در تجزیه و تحلیل تصادف، ایمنی و مراقبت‌های بهداشتی یافت شود.
  2. تجزیه و تحلیل ریشه ای مبتنی بر تولید: منشاء آن می‌تواند عمدتا در زمینه کنترل کیفیت و تولید صنعتی یافت شود.
  3. تجزیه و تحلیل ریشه ای مبتنی بر فرآیند: این نوع تابعی از تولید و فرآیند کسب و کار است.
  4. تجزیه و تحلیل ریشه ای مبتنی بر شکست: منشاء آن را می‌توان در مهندسی و نگهداری یافت.
  5. تجزیه و تحلیل ریشه ای مبتنی بر سیستم: منشاء آن می‌تواند در تلفیق رویکردهای ذکر شده در بالا یافت شود و این مورد با ایده‌هایی از مدیریت تغییر، مدیریت ریسک و تجزیه و تحلیل سیستم‌ها ترکیب شده است.

علیرغم این واقعیت که به نظر نمی‌رسد تعریفی روشن از تفاوت در اهداف در میان رویکردهای مختلف وجود داشته باشد، اصولی وجود دارد که می‌توان آن را جهانی دانست. همچنین ممکن است یک فرآیند کلی برای انجام یک تحلیل علت ریشه ای تعریف شود.

فرایند پایه

فرآیند اساسی شامل تعدادی از مراحل اولیه است. این اقدامات اصلاحی منجر به علت واقعی مشکل می‌شود.

  1. مشکل یا توضیح واقعی حادثه را تعریف کنید. از اطلاعات کیفی و کمی (طبیعت، اندازه، مکان و زمان بندی) نتایج استفاده کنید.
  2. جمع آوری داده‌ها و شواهد و طبقه بندی آن‌ها در یک خط زمانی حوادث. هر انحراف خاص در قالب رفتار، شرایط، عمل و انفصال باید در خط زمان ثبت شود.
  3. همیشه از “چرا” برای شناسایی اثرات و ثبت علل مربوط به هر مرحله در توالی به سمت مشکل یا حادثه استفاده کنید.
  4. علل را در عوامل مرتبط با لحظه حیاتی از جمله علل اساسی طبقه بندی کنید.
  5. اگر علت‌های متعددی وجود داشته باشد، همه عوامل دیگر مضر را شناسایی کنید.
  6. در مورد اقدامات اصلاحی یا اقدامات بهبودی که از عود با سطح اطمینان بالا جلوگیری می‌کند فکر کنید. کاوش در مورد اینکه آیا اقدامات اصلاحی یا اقدامات بهبودی را می‌توان در پیش گرفت، به طوری که اثرات احتمالی همچنین با توجه به سایر علل اساسی قابل توجه است.
  7. در مورد راه حل‌های موثر که می‌تواند از عود بیماری جلوگیری کند و همه همکاران درگیر می‌توانند با آن موافقت کنند فکر کنید. این راه حل‌ها باید با اهداف مورد نظر مطابقت داشته باشند و نباید هیچ مشکلی جدید و غیرقابل پیش بینی ایجاد کنند.
  8. اجرای راه حل ها (اقدامات اصلاحی) که به صورت اجماعی انجام شده است.
  9. کارایی راه حل ها (اقدامات اصلاحی) را بررسی کنید تا در صورت لزوم تنظیم شوند.
  10. روش‌های دیگری برای حل مشکل و پیشگیری از مشکلات ممکن است مفید باشد.
  11. شناسایی و رفع هرگونه علت دیگر که ممکن است عوامل مضر در روند باشد.

رویکردهای تحلیل دلیل ریشه ای

ابزار تجزیه و تحلیل دلیل ریشه ای

سایر تکنیک‌ها و ابزارهای تجزیه و تحلیل علل ریشه ای شناخته شده عبارتند از:

تحلیل مانع

این تکنیک تحلیل علت ریشه اغلب در بخش صنعتی استفاده می‌شود. این تکنیک برای شناسایی جریان‌های انرژی و تمرکز بر بلوک‌های احتمالی برای این جریان‌ها برای تعیین اینکه چگونه و چرا موانع نمی‌توانند مانع عبور جریان انرژی از آسیب شود، توسعه داده شده است.

درخت کنونی واقعیت

این روش از قواعد منطق استفاده می‌کند. این روش با یک لیست کوتاه از عوامل نامطلوب که ما در اطراف می‌بینیم شروع می‌شود و به همین دلیل منجر به یک یا چند علت اساسی می‌شود.

تجزیه و تحلیل تغییر

این روش تحقیق اغلب برای مشکلات یا حوادث مورد استفاده قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که چطور مشکل از دیدگاه‌های مختلف ارائه شده است.

کاربرگ مربوط به این ابزار از طریق این لینک قابل دریافت است.

به این مطلب چه امتیازی می دهید ؟
[Total: 1 Average: 5]

سید وحید مرتضوی

مدیر محتوای اکوموتیو، کارشناسی ارشد بهینه سازی از دانشگاه صنعتی امیرکبیر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن